CUA - @

Có cha

Có cha

Truyện ngắn của ĐỖ TIẾN THỤY

Ông Nhắt héo quắt trên giường đã mấy tháng rồi. Toàn thân ông bất động, duy cặp mắt lờ đờ chầm chậm quét đi quét lại những khuôn mặt tới gần. Tuổi ngót bảy mươi, con trai con gái, dâu rể đủ đầy, chưa đại thọ nhưng chết cũng đẹp rồi. Bà Nhắt đã nhờ các vãi chùa tụng hết kinh Kim Cương, Bát Nhã...; chiếc quan tài đỏ hoét đặt cạnh giường ván thiên kênh lên tựa cánh cửa thuyền rồng rộng mở, chỉ chờ ông chui vào là thong dong xuôi Tây Trúc. Nhưng mà ông chưa đi đấy, làm gì được ông nào!
Các thầy cúng mấy phen bấm quẻ tính giờ tịch cho ông đều sai bét. Thôi chết rồi! Có thế mà không nghĩ ra! Bà Nhắt đâu, xem còn đứa nào thì gọi hết chúng về. Nghĩa tử là nghĩa tận, đừng nên chấp nhách làm gì! Bà Nhắt hu hu khóc, tiếng khóc ẩn chứa nỗi hờn ghen. Nhưng nước này, không cho gọi mấy đứa con rơi của ông ấy về thì biết bao giờ ông ấy mới chịu đi? Nghĩ vậy bà xỉ mũi rèn rẹt nói ráo hoảnh: Chúng mày đi gọi mau lên! Mấy người con nhìn nhau đùn đẩy, chẳng ai chịu chấp hành lệnh mẹ.

Ông Nhắt là ai mà nghe có vẻ "hoành tráng" thế?

Nói "hoành tráng" e chưa chuẩn lắm. Phải nói ông Nhắt là một người đàn ông lẫy lừng. Ông nguyên làm y tá làng Bùi. Đêm đêm, chiếc xe đạp không đèn không chuông đi rất thầm lặng làng trên xóm dưới. Tay nghề ông giỏi đến độ được suy tôn là "Hoa Đà tái thế", chữa đâu khỏi đấy. Có người nói ông nổi tiếng là bởi sự liều. Phương châm táo bạo của ông là "đau đâu tiêm đấy". Đau mắt, ông tiêm thẳng vào mi. Ho suyễn kéo dài ông dùng chiếc kim dài nửa gang tay phập ngay vào phổi. Đau bụng thì tiêm vào rốn. Vân vân và vân vân...Nhưng lại có người nói chả phải, ông Nhắt nổi tiếng là nhờ thủ đoạn. Những năm thập niên tám mươi ấy dân tình nheo nhóc, các con bệnh đa phần ốm đói. Thuốc của ông chỉ mấy lọ Penecillin, Steptomicine, một vốc thuốc Vitamin các loại, dăm liều thuốc xổ giun...Nhưng thuốc không nặng bằng thang. Cái "thang" mới giữ vai trò quyết định. Sau khi cho thuốc, bao giờ ông cũng phán một câu đại loại: Phải bồi dưỡng bằng một cân thịt nạc, một con gà hầm...Thời buổi con người phải đếm lùi từng hôm trông mau tới ngày giỗ tết để có tí chất nhờn bôi mép thì lời phán của ông giống như ơn trời mưa móc làm mát ruột mát gan con bệnh.

Nhưng nếu chỉ có thế thì chân dung ông Nhắt chưa đủ nét. Ông có tác phong hành nghề độc đáo hào hoa. Trong túi thuốc của ông luôn có một chai rượu nếp. Thứ nếp cấy trên cánh đồng Tốt Động, nơi nghĩa quân Lam Sơn đã chém đầu năm vạn giặc Minh. Địa danh này sáng chói trong Đại cáo bình Ngô nên có một nhà thơ nổi tiếng sành rượu khi nếm thử đã mắt lim dim đầu gật gật phán rằng: Rượu nếp làng Bùi có vị đằm sâu của lịch sử và ngát hương văn hiến! Chả biết nhà thơ nói thật hay nói khoác, chỉ biết rằng ông Nhắt rất mê nghiện thứ rượu này. Khi cần tiêm, ông rót ra một cốc, quẹt diêm. Lửa rượu mạnh múa lượn chập chờn xanh lét, loàng một tí là cái hộp nhôm đựng xơ ranh và kim tiêm đã sôi xèo xèo. Ông tắt lửa, tiêm thuốc cho bệnh nhân xong thì làm tớp rượu đang còn nóng rãy. Một công đôi việc. Tiêm xong vài nhà là hơi thở ông Nhắt đã nồng ngậy vị phong tình. Cái nồng ngậy làm xiêu đổ những tiết hạnh...

Người đầu tiên đến nhận cha là anh Hạo, còn gọi là Hạo sẹo vì mép còn nguyên vết sẹo ông bố hờ lấy dao rạch trong một lần ăn vụng cơm của đứa em khác cha cùng mẹ. Anh đến thẳng chỗ ông Nhắt nằm, chỉ tay vào mặt ông quát lớn: Ông chờ đ. gì mà chờ! Ông tằng tịu với mẹ tôi mà không dám nhận, để lão Dụng hành hạ mẹ con tôi mấy chục năm nay. Mọi người thấy anh Hạo hùng hổ thì khẽ khàng khuyên: Thôi anh ạ, chuyện cũ bỏ qua. Hãy để cho ông ấy vui lòng nhắm mắt. Nghe lời, anh Hạo ngồi uống nước khan, chờ. Cứ như thể ông Nhắt sẽ ra đi ngay lúc đó.

Người thứ hai tìm đến nhận cha là anh Xin.

Anh mang tên Xin bởi ngày bà Sửu mẹ anh mang bầu, bà Nhắt chưa kịp đánh ghen thì bà Sửu đã trầu cau đến nhà cúi mặt vân vê gấu áo đã cao xếch lên: Em xin chị. Em chỉ xin đứa con nuôi cho đỡ quạnh về già, chứ không dám tơ hào tình ngãi... Đàn bà thường cay nghiệt khi ghen nhưng cũng dễ mủi lòng khi đối thủ đã bó gối qui hàng. Nghe nói khi bà Sửu sinh, bà Nhắt còn giấu chồng mang trứng gà đến cho bà Sửu tẩm bổ.

Anh Xin rón rén đến chõng ông Nhắt sẽ sàng ngồi xuống, cầm bàn tay xâu xia của ông bóp bóp. Tình phụ tử trào dâng, mắt anh Xin chớp lịa...

Vậy là hai đứa con rơi đã đến nhận cha. Thế mà ông Nhắt vẫn bền gan đợi. Cái điệu này là vẫn còn sót đứa nào nữa đây. Bà Nhắt, bằng trực giác đàn bà đã chột dạ. Thôi chết rồi! Hay là...

Trong đầu bà Nhắt vụt nhớ hình bóng của một con bé mang tên Bủng chập chờn. Mẹ Bủng chết ngay khi vừa sinh xong Bủng. Khi ông bà ngoại băng, Bủng vừa bảy tuổi. Bủng được tha hết nhà này sang nhà khác làm nghề bế trẻ. Có người nói Bủng bị thiểu năng trí tuệ bẩm sinh, nhưng cũng có người nói Bủng ngu đần bởi những trận đòn vô cớ. Lũ trẻ làng Bùi tẩy chay đứa con hoang, không cho Bủng chơi cùng. Bủng buồn quá, cứ đứng đằng xa thèm thuồng nhìn đám trẻ chơi đùa. Một lần bọn trẻ chơi trò bịt mắt cốc, Bủng thấy hay hay, xán lại. Bủng nhón tay cốc nhẹ một cái vào đầu đứa đang bị bịt mắt như cách người ta nựng yêu. Thế mà Bủng sợ đến nỗi mặt mày tái xanh tái xám. Chả khó khăn gì đứa kia đoán trúng Bủng liền. Bủng sung sướng quá! Bủng đã được chấp nhận vào cuộc chơi. Một đứa bịt mắt Bủng thật chặt và một trận cốc dập dồn trút xuống đầu Bủng. Bủng thấy trời đất quay cuồng, mắt tóe đóm sáng lòe. Bủng định thần đoán đứa cốc mình. Đứa nào cũng cốc, nhưng chẳng đứa nào chịu nhận. Thế tức là Bủng đoán sai, phải chịu bịt mắt chịu cốc tiếp cho đến khi nào đoán đúng. Ngày nào đầu Bủng cũng như cái đe cho những búa tay thẳng cánh giáng xuống cho đến khi Bủng ôm đầu khuỵu xuống mới thôi... Cứ thế, Bủng ngơ ngẩn lớn lên giữa sự ghẻ lạnh vùi dập của lũ trẻ làng Bùi.

Mặc kệ bộ não đã dừng lại ở tuổi bé con, cái cơ thể sinh học của Bủng cứ hằng ngày phát triển. Người làng Bùi thấy Bủng bắt đầu làm dáng. Cái dáng nghiêng lệch một bên bởi Bủng đã bế không biết bao nhiêu đứa trẻ từ khi Bủng cũng là một đứa trẻ vẹo xiêu. Hàm răng Bủng chả ai quan tâm chỉ bày nên cứ để răng xương chèn răng sữa, thành ra một hàm răng khổng khểnh đẩy tung cặp môi Bủng lên. Nhờ thế mà hoá tươi! Bủng lấy lá duối đánh trắng bộ răng ấy. Bủng không đòi tiền công bế em nữa, mà đòi bằng quần áo. Cô Toan lôi từ đáy rương chiếc váy hoa từ hồi ra chơi với chồng ngoài Hà Nội cho Bủng. Bủng sướng run chi, bế con cho cô Toan trèo trẽo cả ngày không biết mệt. Tối nào Bủng cũng ra sân kho hóng gió. Mái tóc rối lùi được Bủng vuốt mãi, vuốt mãi cho nhanh dài. Người ngợm Bủng nồng nặc mùi xà phòng, chẳng ra thơm, không ra khét, nó cứ ngầy ngật gây gây. Nhìn Bủng đi dép nhựa gót cao giống y chú ếch đi hài quả ớt. Chiếc váy hoa rộng thồng nhầu nhão quét lệt phệt trên đường làng nom vừa tức mắt, vừa buồn cười. Bủng diễu dện qua lại trước mặt đám trai hoi làng Bùi như một con bù nhìn ruộng dưa đong đưa theo gió. Chúng được thể buông lời tròng ghẹo. Chỉ chờ có thế, Bủng dừng phắt ngay lại, vần vè: Chơi cho bằng chạc bằng chà, lớn thì không dám bé hoà không chơi... Bà mà thèm chơi với lũ chõn con chúng mày à! Người yêu bà là sinh viên đang học trên Hà Nội nhớ. Đẹp trai học giỏi hơn chán vạn lũ nhênh nhàng lêu lổng chúng mày nhớ!... Bọn con trai ré lên cười. Bủng càng chửi tợn. Trêu được Bủng mà dễ à? Còn lâu nhớ, còn mướt nhớ! Bủng rũ váy đánh phật, đi thẳng. Cái váy vải satanh lâu ngày co hếch đằng sau lên trông từa tựa cái lồng úp gà bị kênh, hớ hênh phát ngốt!

Cái gì đến đã đến. Cô Toan cuống cuồng: Giời ơi là giời! Người chả ra người, ngợm không ra ngợm, thế mà còn vác bụng thế này thì sống làm sao! Thằng nào? Mày nói ngay! Thằng nào? Để tao bắt nó phải chịu trách nhiệm. Bủng ngước mắt lên trời, cười. Nào Bủng có biết thằng nào? Cái đêm Bủng ngủ ở sân kho, trăng thanh gió mát, Bủng thấy người yêu Bủng về nằm kề bên cạnh, bảo anh yêu em lắm. Thế là Bủng mắt nhắm mắt mở choàng lấy ngay. Yêu nhau nhanh quá, Bủng chưa kịp tỉnh ngủ thì người yêu Bủng đã vùng dậy. Bủng dụi mắt nhìn chỉ thấy một thằng mặc quần đùi lẩn nhanh vào xóm. Lúc ấy Bủng nghĩ, chắc là mình nằm mơ như mọi hôm. Thế nên mặc cho cô Toan gầm thét mấy Bủng cũng chỉ cười trừ, miệng lúng búng mấy câu vô nghĩa: Quần đùi...quần đùi...

Cô Toan ngấm ngầm làm cuộc điều tra. Đối tượng nghi vấn số một là ông Nhắt. Bà Nhắt mấy phen mát mẻ dò ý chồng, nhưng lại hơi chờn chợn bởi thái độ ông lạ lắm. Ông vò xé chân tay, đầu ngúc ngoắc sang phải sang trái liên hồi, rít rẩm trong cổ họng. Rõ là người có nỗi oan sai không thể thanh minh, không thể giải phóng nên nó bấn bách ép nặng trong lòng...

Mọi chuyện tưởng không ai còn nhớ, nhưng trong giờ phút rối ren này bà Nhắt lại thông minh đột xuất. Bà xâu chuỗi lại những sự kiện trong quá khứ để rồi đi đến một phán đoán cực kì lôgic. Bà tức tưởi chạy đến bên giường ghé sát tai chồng nói gằn từng tiếng: Ông chờ con Bủng chứ gì?

Ông Nhắt đột nhiên đụng cựa, dồn hết sức tàn cho một cái gật đầu. Bà Nhắt bắt đầu lum loa, át cả tiếng ồn ào đám đông: Ông ơi là ông ơi! Sao ông không nhận con ngay từ khi nó còn ở nhà? Bây giờ biết ở đâu mà tìm? Hu...hu...!

Nghe tiếng khóc, làng xóm tưởng ông Nhắt đã về rồi nên kéo nhau đến nhà đông nghịt. Thủng chuyện, mọi người bàn tán râm ran. Ra thế! Ra Bủng là con ông Nhắt! Thảo nào ngày trước ông hay quát nạt đứa nào trêu Bủng. Nghe thế, Anh Chiến con cả ông Nhắt quát um lên: Này này, các ông các bà đừng có mà nói lung tung. Bố tôi không có hạng con như thế!

"Bố tôi không có hạng con như thế!", câu phủ nhận cũng là câu khẳng định. Khẳng định rằng bố tôi chỉ có những người con như tôi thôi. Trứng rồng phải nở ra rồng chứ, làm sao một người danh giá như bố tôi có thể đánh rơi một giọt máu lạc loài như con Bủng?

Anh Chiến cũng khởi nghiệp y tá sau khi thi trượt trung cấp y. Nhưng anh không gặp thời như bố, bởi anh phải cạnh tranh vất vả với mấy anh quân y sĩ phục viên khám bệnh bằng tai nghe và có máy đo huyết áp. Thì anh học chuyên tu lên y sĩ. Anh cũng sắm tai nghe và máy đo huyết áp, nhưng dân làng Bùi vẫn cứ chê anh tay nghề kém. Anh giận lũ dân đen ngu dốt quá, bởi anh kế nghiệp cha truyền, cũng kê "thuốc" kèm "thang" như bố chứ có khác gì đâu? Vậy mà mấy con bệnh nhà quê khi được anh kê thang còn nhăn nhó than phiền trách anh bắt họ ăn những thứ mới nhìn đã phát ngấy lên rồi. Đã không biết ơn thì chớ, họ lại còn mang anh ra làm con ngoáo ộp doạ trẻ con. Nín đi, khóc nữa là mẹ cho bác Chiến tiêm đấy nhé! Chỉ mới nghe thế là "tiếng khóc đang ngân bỗng tắt nửa chừng"... Sự thể này kéo dài là không ổn, bởi làng lại có thêm mấy thằng bác sĩ học chính qui bảy tám năm trời về khai phòng mạch. Trong khi anh vẫn kiên trì khám chữa bệnh theo lối cha truyền thì chúng nó đã mua kính hiển vi và máy siêu âm. Tiên nhân cái thời nhốn nháo thị trường! Nó bắt anh phải "chạy đua vũ trang" đến úa bạc cả tâm can. Anh dư sức mua mấy cái máy kia, nhưng trước hết anh phải cóp nhóp bạc tiền tiếp tục hàm thụ lên đại học. Bây giờ anh đã có thể tự tin mà rằng, anh đã thực sự chuyển biến về chất. Ngôi nhà hai tầng mái chóp có quả bóng thông gió quay tít như một cơ sở điều chê hạt nhân ngay đầu làng của anh dùng làm phòng mạch treo tấm biển to đùng BÁC SĨ ĐA KHOA DUY CHIẾN. Trong phòng mạch, anh treo tấm bằng tốt nghiệp đại học y khoa hệ hàm thụ ngay nơi khám bệnh. Cạnh đó là bức ảnh chụp anh bắt tay Bộ trưởng Bộ Y tế. Cái dân nhà quê đúng là dễ lừa. Để có bức ảnh ấy, anh đã phải thuê thằng bạn một chầu thịt chó nó mới chịu cùng anh mai phục suốt một buổi, đợi đến khi Bộ trưởng bước vừa bước vào thăm lớp hàm thụ là anh xông đến xin bắt tay cho thằng kia a- lê- chớp. Dân làng đồn đại bác sĩ Chiến chắc phải giỏi lắm mới được Bộ trưởng bắt tay chứ! Phòng mạch của anh lại bắt đầu đông khách. Người nông thôn tiêu pha tằn tiện nhưng cực thoáng khi đi chữa bệnh. Bác sĩ bảo sao nghe vậy. Tiền hết bao nhiêu trả vậy, cấm ai thèm mặc cả bao giờ. Anh Chiến chả mấy mà giàu. Giàu thì phải tiến lên sang. Anh sơn nhà trắng, cưỡi xe Attila màu bạc. Anh khoác bên ngoài tấm thân vâm váp bằng áo trắng đóng thùng. Để đồng bộ, anh sắm thêm đôi kính cận. Nhưng khổ, tuổi thơ chăn trâu cắt cỏ trong gió đồng khoáng đạt trong lành, lớn lên đọc chưa hết dăm cuốn sách thì cận làm sao? Mới đeo kính được mấy ngày mắt anh đã sưng đã buốt, anh đành phải vít trễ nó xuống sống mũi cốt tạo dáng, còn nhìn thì vẫn phải qua đôi mắt sáng loè thị lực mười trên mười cả hai bên phải trái. Soi vào gương, anh tự thấy mình đã ra dáng trí thức lắm rồi. Thế nhưng bọn thanh niên làng Bùi vẫn nhếch môi cười khẩy khi nghe nhắc tên anh. Chúng dám đặt cho anh cái xú danh "bác sĩ đồ tể" để bôi bác. Xem ra công cuộc làm sang của anh hãy còn gian truân lắm. Bởi vậy, việc anh không nhận một đứa dở hơi làm em là vô cùng sáng suốt!

Nhưng anh Chiến đã rơi vào một phen khó xử.

Bốn mươi chín ngày sau khi ông Nhắt qua đời thì đột nhiên Bủng về.

Bủng cười từ đầu làng đến cuối xóm. Mà cười thành tiếng chứ không phải cười bằng răng. Bủng khoe rầm rĩ là có bố rồi. Dù có chết rồi thì vẫn là bố. Dân làng chửi yêu: Đúng là con bố chết cũng cười!

Bủng ào vào nhà anh Chiến, không thèm để ý vẻ mặt cau có của mọi người, tự nhiên chạy tới bàn thờ giở khăn tang ra đội, châm nhang khấn bố rõ to: Con vội quá, chả kịp mua gì sất, có bi nhiêu đây cúng bố!

Bủng lộn từ trong áo lấy ba bó tiền đỏ đòng đọc như những cục gạch đặt uỵch lên bàn thờ. Xong, vẫn cái khăn trắng trên đầu Bủng tênh tênh chạy khắp xóm, vẻ mặt vô cùng phớn phở. Bủng ngồi chỗ nào là chỗ ấy hoá đông vui. Anh Chiến cho Bủng để tang bố nhưng không chứa trong nhà. Bủng chả cần. Làng xóm bây giờ quí Bủng lắm. Là vì Bủng có bao nhiêu chuyện lạ. Mỗi tối Bủng được mời đến ngủ một nhà để kể chuyện phương xa.

Cái lần Bủng có thai, cô Toan cương quyết kéo Bủng lên xe đi trạm xá mặc cho Bủng một tay giữ chặt cạp váy, tay kia vằng mạnh, nhưng có thêm một vài người giúp sức, cô Toan đã thắng. Để phòng xa cái chuyện kia có thể tái diễn, cô đuổi Bủng đi. Đi đâu bây giờ? Bủng vạ vật mấy ngày trong xóm nhưng chả ai nhờ Bủng bế con nữa. Một hôm chị Qui lấy chồng bên Trung Quốc về chơi, rủ Bủng. Bủng gật ngay. Chợ người biên giới tấp nập kẻ bán người mua. Bủng chả biết gì, cứ ngước mắt lên cười. Thấy ai hỏi gì Bủng cũng cười nên khách hàng cho là Bủng có duyên lắm lắm. Chị Qui thấy thế hét giá rất cao: năm trăm tệ! Mấy ông già xán vào xỉa tiền ngay. Nhưng Bủng không đồng ý, Bủng chê bọn này già. Bủng đòi phải có tình yêu, phải được...tìm hiểu. Chị Qui đành mang Bủng về nhà chồng. Em nó cùng làng cùng xóm, cho nó ở đây có chị có em. Chồng chị Qui gật đầu ngay. Từ đó có rất nhiều người đến hỏi mua Bủng. Nhưng Bủng dứt khoát rồi. Bủng có phải là mớ tép đâu mà mua được? Chị Qui bảo, em không chịu thì chị biết làm sao? Bủng ngạc nhiên: Ô hay chưa kìa, chị bảo em sang đây lấy chồng chứ có phải đi ở đâu? Nếu đi ở thì em ở làng mình chả sướng gấp vạn lần à? Đến nước ấy thì chị Qui đành chịu nuôi Bủng trong nhà. Rồi chị Qui sinh em bé, tự nhiên Bủng có việc làm. Cũng là cảnh nước nhờ mạ, mạ nhờ nước nên Bủng ở được với vợ chồng chị Qui gần chục năm trời. Tin về một con bé dở người khăng khăng không cho bán mình đã loang xa khắp vùng, để rồi đầu năm nay có một anh nông dân thập thò đến cửa. Chị Qui bảo, em tao đó, nó không cha không mẹ, đẻ rất tốt. Mày có ưng thì phải cưới hỏi đàng hoàng. Anh nông dân ALực bùi ngùi thú nhận, anh cũng không cha không mẹ, nhà nghèo nên chưa cưới nổi vợ. Nếu Bủng không chê...

Chồng em đẹp trai lắm nhé! Cao này...to này...trắng nữa!

Bủng cứ khoa chân múa tay mãi mà không ai hình dung ra được chồng Bủng là người thế nào. Có người sốt ruột quá, hỏi: Chồng mày giống như ai ở làng mình? Bủng trầm ngâm nghĩ ngợi một hồi rồi bất chợt chỉ phắt vào một ông trung niên: Giống anh ý! Ông trung niên chín dừ mặt mũi, trước lúc lảng đi còn buông một câu: Chỉ được cái bố láo! Bủng vẫn vô tư: Thật đấy, nó giống anh y đúc. Nó yêu em ơi là yêu. Ngày nào đi làm đồng nó cũng bắt em đi cùng. Nó lái công nông pành pành pành pành...em ngồi bên nó, thích lắm!

Có người hỏi: Thế Bủng có nhớ nhà không?

Bủng ngẩn người trả lời: Em có nhà đâu mà nhớ. Nhớ xóm thôi! ALực nó sợ em trốn, nó bảo đẻ cho nó đứa con thì nó cho về thăm quê. Em bảo không thèm về thăm quê. Nó cười tít. Hôm chị Qui nhận được điện bên nhà đánh sang, nói em là con bố em, em sướng quá. Em xin về. ALực không cho. Em bảo bố tao chết mà mày không cho về à? Thế là nó bảo, về bây giờ cũng không kịp, đợi bốn chín ngày đi. Ơ, ở bên đó cũng giống mình lắm nhé. ALực xé khăn cho em này, mua hương cho em này, cho em hai trăm tệ rồi đưa ra tận biên giới đổi tiền, dặn mang về cúng bố. Lại mua vé cho em nữa...

Bủng kể đi kể lại về chồng mình cho mọi người nghe với vẻ tự hào. Một người xui: Thôi, ở nhà đừng sang nữa, sống ở nhà có anh có em. Bủng mắm môi lại ra chiều nghĩ ngợi. Rồi Bủng bất ngờ tuyên bố không đi Trung Quốc nữa. Bủng có bố rồi, có anh em rồi, Bủng ở nhà thôi.

Nhưng rồi một chiều Bủng đang ngồi kể chuyện một chị bị mua về làm vợ chung cho hai bố con người Tầu, thì thằng Chiểu nhà bán quán đầu cầu phóng xe vào tìm Bủng kêu: Ra nghe điện thoại, nhanh lên! Họ hẹn nửa tiếng sau gọi lại đấy.

Bủng quýnh quáng chân tay như một con xiếc rối dây. Bủng leo lên xe ngồi tơ hơ sau thằng Chiểu như một cái tượng gỗ. Bủng cầm ống nghe mà tay run bắn lên, lộn đầu nghe xuống đầu nói. Bủng hỏi rõ to: Ai gọi gì Bủng đơ.ơ.ới?

Thằng Chiểu vội sửa lại ống nghe cho Bủng. Thì ra là ALực. Mãi không thấy Bủng sang, ALực bèn tìm đến chị Qui bắt đền. Chị Qui đành phải gọi về số máy này. Nghe Bủng nói chuyện bằng tiếng Quan Thoại với chồng, chẳng ai hiểu gì, chỉ thấy mắt Bủng đỏ hoe, môi dưới Bủng run run nhè nhẹ. Rồi lại thấy Bủng cười.

Bủng ghé tai một bà đang hóng chuyện thầm thì: Chị thấy chửa, ALực nó yêu em ghê lắm nhé. Em giả vờ không sang nữa, thế là nó khóc tu tu như trẻ con í. Thương thế!

Bà này hỏi lại: Ô, thế Bủng lại tiếp tục sang à?

Bủng hạ một câu to và dài, như chuyện sang với chồng là một lẽ đương nhiên: Vơ...ơ..ơng!

Bủng lại nói thầm vào tai tất cả những người xúm quanh: Đừng nói cho ai biết nhớ! Em...chửa rồi đấy! Mới có. ALực nó chưa biết đâu.

Đến lúc này mọi người mới để ý. Cổ Bủng đã hơi ngăng ngẳng, mông hơi xề xệ. Bủng nói rằng, Bủng phải sang thôi. Con của Bủng phải có bố chứ. Rồi Bủng vần vè: Mẹ đánh mỏi tay không bằng cha day con mắt, nhể?

Thấy chưa! Trong cái hộp sọ u tối của Bủng vẫn có một ngăn dành cho sự sáng láng. Bủng nhảy chân sáo ra về. Thằng Chiểu gọi giật: Ê, không trả tiền à?

Bủng nhíu mày: Tao có vay mày đâu?

Thằng Chiểu tuổi đáng làm con cho Bủng, vậy mà nó dám phặc một câu rất hỗn: Bố mày đi gọi không công à? Năm nghìn, đưa đây!

Bủng ớ người một lúc lâu, rồi lộn khắp túi áo túi quần, tịnh không có đồng nào. Một người thương tình móc tiền chìa cho thằng Chiểu. Nó giật phắt lấy, mắt gườm gườm nhìn Bủng. Nhưng Bủng không thèm nhìn lại. Oắt con, chấp làm gì cho mệt!

Bủng nhanh nhẹn thu dọn áo quần, thăm thú chào hỏi bà con đâu ra đấy khiến ai cũng phải ngạc nhiên. Bủng đã ra một Bủng khác, biết nghĩ trước nghĩ sau.

Bà con dặn dò: Tiền nong thì cất cho cẩn thận nhé, kẻo lên tàu nó móc mất thì khổ. Chỉ để một ít mua vé, còn thì cất vào nịt vú ấy.

Lúc này Bủng mới ớ ra. Phải mua vé nhỉ? Nhưng mà Bủng đâu còn tiền. Hỏi tiền mang về đâu? Bủng bảo cúng bố hết rồi. Mấy người cáu: Cúng là cúng, xong thì lấy lại chứ ông Nhắt ông ấy ăn được tiền à?

Bủng nhe răng cười, chạy ra nhà anh Chiến. Anh gắt: Tôi không biết tiền nào hết. Nhà đám, người ra người vào nườm nượp, biết ai lấy mà hỏi?

Bủng đứng cúi mặt, tay mân mê mãi gấu áo hoang mang. Lúc đó dân làng kéo đến nhà anh Chiến rất đông tiễn Bủng. Ai cũng cố giúi vào tay Bủng một ít tiền. Anh Chiến thấy thế cũng vào buồng mang ra một xấp tiền cho Bủng. Bủng thoắt cười tươi: Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang mang ra mà đựng.

Câu nói vần vè của Bủng khiến ai cũng phải bật cười. Anh Chiến chợt nghĩ ra điều gì đó, liền chạy vào lấy giấy bút viết mấy dòng rồi giúi vào tay Bủng: Đây là địa chỉ của...nhà. Có gửi gì thì cứ theo cái này mà gửi.

Bủng lại cười, nhét tờ giấy vào vú.

Thôi chào bà con, Bủng đi!

Anh Hạo và anh Xin nhìn em mếu máo dùng dằng, đến nỗi Bủng phải gắt lên: Các anh hay nhể! Em đi mai kia em lại về chứ có đi mất đâu mà các anh cứ khóc!

Ra dáng lắm! Cứ như lời lẽ thì trong đầu Bủng không có khái niệm "biên giới", quả đất này chỉ là một quả cam, chỗ nào có tình yêu thì Bủng ở. Bủng chỉ đi lấy chồng xa hơn mọi cô gái trong làng, đơn giản thế thôi.

Bủng đi được độ nửa tháng thì ông bưu tá lao xe xồng xộc vào phòng mạch của anh Chiến. Anh Chiến dừng tay rà đầu siêu âm trên bụng bệnh nhân, đón phong thư rồi bảo bệnh nhân về, tối ra khám lại. Rồi anh đóng cửa phòng mạch. Chắc anh Chiến nhận được giấy báo lĩnh tiền của Bủng gửi về đấy mà. Phen này thì anh vớ bẫm! Nhưng một thoáng đã thấy Chiến bung cửa lập cập nhảy lên chiếc Attila trắng bạc phóng vù ra xã. Anh cau có phân trần: Các cơ quan bây giờ làm ăn tắc trách quá. Thư này đâu phải gửi cho tôi. Không biết cái thằng vớ vỉn nào đã cho địa chỉ để cái thư này nhầm vào nhà tôi nhỉ?

Phong thư đã xé được mở ra: Công an cửa khẩu L. thông báo tìm thấy một nạn nhân trên đường biên, đề nghị người nhà lên làm thủ tục nhận xác. Kèm theo thư có một tấm ảnh. Bủng! Đúng là Bủng, không lẫn vào đâu được. Khuôn mặt bầu bĩnh ngây ngô, đôi mắt nhắm nghiền nhưng miệng vẫn như cười...

Hà Nội tháng 11-2008

Đ.T.T

Sự trinh bạch của ngọn nến

Sự trinh bạch của ngọn nến

VÕ VĂN LUYẾN

Anh chú thích cuộc đời anh vào chỗ cuối cùng của trang giấy còn lại

bằng những con chữ trinh bạch

sự trinh bạch của ngọn nến tự huỷ

không đồng loã bóng tối

Anh từng bật khóc

và từng nhìn người đời

khóc nhiều về nỗi bất hạnh

nhưng vẫn yêu hơn những giọt lệ nến

bởi chúng không như sương khói chóng tàn

chúng biết đóng nỗi đau lên mặt đất

Đấy là thú đau thương

được cấy trên cánh đồng khát vọng.

Anh chú thích cuộc đời anh bằng nỗi đam mê

không hề che dấu

không biết hoá trang

không mặc cả thiệt hơn

Thế mà chả ăn thua gì

trước sự trinh bạch của ngọn nến!

Hoa đảo Trường Sa

Hoa đảo Trường Sa

Chuyến đi Trường Sa của Cua đã xa nửa năm rồi, nhưng mỗi khi nhớ lại vẫn thấy bồi hồi. Tết về, xin post một số tấm ảnh chụp trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa thân yêu.

Hoa Bàng vuông, loài hoa có đặc tính chỉ nở về đêm, có hương thơm thanh khiết tựa Lộc vừng. Các chiến sĩ nói rằng, ai gặp hoa Bàng vuông nở trong phiên gác của mình sẽ là điềm may mắn. Cua chụp tấm hình này trong đêm Trường Sa Lớn.

Loài hoa có đặc tính luôn hướng về hướng gió, có lẽ vì thế mà mang tên gọi Phong ba?
(Ảnh chụp tại đảo An Bang)

Hoa Bàng vuông ban ngày chỉ là những chiếc nụ thế này.
(Ảnh chụp tại đảo Phan Vinh)

Điệu múa Hoa sen bên cột mốc chủ quyền đảo Trường Sa Lớn

Hoa Bão táp, loài hoa có thể nở trong nắng lửa và gió muối mịt mù.

Cận cảnh một cành hoa Phong ba.
(Chụp trên đảo Trường Sa Lớn).

Và các loại hoa các chiến sĩ hái từ vườn nhỏ trên đảo dành tặng cho các diễn viên trong đêm giao lưu văn nghệ.
(Ảnh chụp tại đảo Trường Sa Lớn)

Nóc xưa

Nóc xưa

Truyện ngắn . ĐỖ TIẾN THỤY

Sang gỗ sưa: 0983... Nét chữ gạch non nguệch ngoạc trên bức tường vôi trắng đập vào mắt Huân. Hỏi, mẹ Huân nói, có một ông mấy lần đến gạ mua cái nóc nhà. Chiều nay ông ấy lại đến, tăng giá lên 55 triệu. Ông ấy bảo nếu đồng ý bán thì gọi vào cái số í...

A! Ra cái nóc nhà Huân làm bằng gỗ sưa! Thứ gỗ mà dân tình đang xôn xao bàn tán. Trước kia nghe gọi bằng cái tên quê kiểng, tưởng là cây tạp, ai ngờ nó chính là cây đàn hương đã được lưu vào sử sách. Trong tiểu thuyết Đàn hương hình, nhà văn Mạc Ngôn đã tả một đao phủ dùng cây kiếm gỗ đàn hương xiên dọc thân tử tội rồi treo đúng một tuần mà vết thương không chảy máu, tử tội không chết. Tinh dầu chiết suất từ gỗ sưa làm nước hoa thì bất cứ chính nhân quân tử hay kẻ phàm nhân ngửi thấy đều xây xẩm ngất ngây; làm thuốc dưỡng da thì quí bà nhăn nheo sáu mươi sẽ trở thành mỡ màng mười tám; gỗ đàn hương làm giường nằm thì đố con muỗi nào dám vo ve, dùng làm đũa ăn thì thanh độc khử trùng, dùng làm... quan tài thì thi hài trăm năm vẫn tươi nguyên như người đang ngủ... Gỗ quí đương nhiên đắt. Một cân gỗ sưa giá mấy chỉ vàng. Hà Nội sinh "sưa tặc". Sểnh ra là một "cụ sưa" lìa đời biến vô tăm tích. Hai cây sưa trước cổng cơ quan Huân cũng sống trong thấp thỏm, bởi luôn bị người ươm ướm, sờ sờ, thẫn thờ, nhâm nhẩm... Hai cây sưa này giá phải trên 4 tỉ.

Tưởng chuyện săn lùng gỗ sưa chỉ xảy ra nơi thành phố, ngờ đâu nó đã lan đến quê Huân. Đến tận nhà Huân.

Nhà Huân, ngôi nhà ông bà để lại gần trăm năm tuổi. Cụ nội Huân là một thầy đồ, sinh được bốn người con trai. Đa đinh đa phúc. Cụ quyết tâm thay ngôi nhà tranh vách đất bằng ngôi nhà khang trang thờ cúng tổ tiên. Cụ sai con cả vốn được ăn học đi hết hàng tổng tham khảo mẫu nhà; sai con thứ hai vào làng đồi đánh đá ong thuê, cơm nuôi ngày ba bữa, mỗi chiều trở về thì hai đầu thó gánh hai hòn đá ong thay tiền công; sai con thứ ba đi theo phường gỗ vào rừng, mỗi chuyến mang về một cây làm kèo làm cột; sai con thứ tư đi làm thuê cho chủ lò vôi gạch, mỗi lò lấy công bằng trăm ngói mũi, chục ngói bò, ròng rã năm năm thì tích được hai vạn ngói và ba thùng vôi tôi đầy ắp. Lại sai các con dâu mỗi sáng tinh mơ thể dục bằng chục quảy đất phù sa từ bãi sông về đổ làm nền. Kiến tha lâu đầy tổ, vật liệu cho ngôi nhà đã được mang về bằng các ngả đường như thế.

Chọn giờ hoàng đạo, cụ đồ phát lệnh khai móng. Các con trai tự làm thợ ngoã xây tường. Các con dâu đánh hồ, bê đá... Phần mộc, cụ kén một đoàn thợ có tiếng khéo tay tận Nam Định.

Tiếng bay chém đá chí chát. Tiếng rìu đẽo gỗ rộn ràng. Tiếng cưa xẻ miệt mài mê mải. Tiếng bào đục lách cách, râm ran...Suốt bốn tháng trời ròng rã, ngôi nhà năm gian đã thành hình. Lúc này cụ đồ mới chọn một cây gỗ đẹp nhất, kén người thợ còn thanh tân gia công nóc nhà. Người thợ ăn mặc chỉnh tề. Cưa rìu bào đục được rửa bằng rượu trắng... Khi chiếc nóc hoàn thành, cụ đồ tắm gội nước thơm, tự tay mài mực tàu, rửa bút lông. Cụ thắp ba nén nhang thơm, nhắm mắt định thần một hồi rồi vén tay áo kính cẩn viết một dòng chữ đen nhức lên thanh gỗ dài sáu thước. Xong, tự tay cụ buộc hai dải giấy điều vào hai đầu nóc rồi sai gác lên giá nơi cao ráo, cấm chỉ con gái đàn bà lai vãng. Đợi đúng ngày tốt, cụ mặc áo the khăn xếp, sửa lễ vái bốn phương trời đất rồi cất giọng hô trang nghiêm: Lương thời thụ trụ thượng lương đại cát vượng! Dứt lời, chiếc nóc được ròng lên đỉnh nhà. Những dòng chữ nho lung linh trong nắng chính ngọ chói chang...

Theo phong tục quê Huân, con trưởng được thừa kế ngôi nhà hương hoả. Ông nội Huân, bố Huân, giờ là anh cả Huân.

Buổi chiều, anh cả ướm ý: Có bán không chú?

Anh là trưởng sự, bán hay để là do anh, em có quyền gì đâu... Huân nói mà giọng ngào ngạt nỗi tủi thân. Phận con thứ, bố mẹ nghèo, Huân quyết chí xa quê tự lập từ mười tám tuổi. Huân không có quyền chia chác từ ngôi nhà này.

Huân ngửa mặt lên nóc nhà để ngăn dòng nước đang định rấn ra. Từ tấm bé Huân đã nằm chao trên cánh võng đay giữa hai cột nhà để hút mắt vào những hình chim hoa cá thú đẹp mê man trên các bức mành xung quanh nhà, thả sức cho trí tưởng tượng phiêu bồng. Và ánh mắt Huân bao giờ cũng dừng lại lâu nhất ở cái nóc nhà. Những dòng chữ tượng hình gợi rất nhiều suy đoán ấu thơ.

Làm sao mà tay Sang lại biết cái nóc nhà mình bằng gỗ sưa? Huân hỏi.

Cái đó thì anh chịu. Anh cả nói.

Chả nhẽ những tay buôn gỗ sưa có...máy dò mùi?

A! Huân nhớ rồi.

Huân nhớ một mùa đông rét buốt. Cha Huân năm đó trúng vụ cá kêu thợ sửa nhà. Trong tốp thợ, có một ông thợ hàng ngang tên Phảng. Nghề mộc, thợ hàng ngang thuộc đẳng cấp cao nhất, chuyên đục chạm những hình long hoá mai, long hoá trúc, ngũ phúc, tứ bình... ở các bức mành. Bởi vậy thợ hàng ngang được đãi rất trọng. Ông Phảng ngồi trên chiếu hoa, bên cạnh có một lò lửa sưởi ấm. Bàn tay ông cầm đục tách lượn những đường múa dẻo trên những cụm hoa văn một cách mê say. Thi thoảng ông dừng tay cầm một phoi bào xoắn mỏng màu nâu thả vào lò sưởi. Mùi thơm trầm ấm thoảng trong không khí mùa đông đặc ngọt... Đúng rồi. Chỉ có ông Phảng biết cái nóc nhà Huân bằng gỗ sưa, và những tay buôn gỗ thừa khôn ngoan để tìm đến dò hỏi các ông thợ mộc...

Anh cả gật gù: Anh tính rồi. Nếu bán đi thì chỉ mất khoảng 5 triệu mua cái nóc mới... Nhưng...

Mẹ Huân gạt ngay: Nhưng làng nước người ta chửi cho vào mặt ấy. Con có cha nhà có nóc. Đã thiếu thốn đến đâu mà phải bán cả nóc để ăn. Rồi không khéo lại lụn bại đủ đường.

Mẹ Huân là người không được học hành, nhưng trong tâm thức bà nóc nhà luôn là một vật thiêng mang nghĩa tâm linh. Cái nóc nhà này đã toả bóng xuống cuộc sống bốn đời chi họ nhà Huân. Là dâu trưởng phải gánh vác những việc đại sự nên ý thức gia tộc của mẹ Huân rất sâu sắc. Bà buông một câu lẫy: Nếu các anh muốn bán thì đợi tôi chết đã. Chỉ vài năm nữa thôi mà! Anh cả cười cười: Nói thế thôi... chứ ai bán.

Huân trở về Hà Nội với một tâm trạng rất vui. Lúc đi qua cổng cơ quan, Huân đứng lại ngắm nhìn hai cây sưa rất lâu. Gốc không có những vết sẹo u nần hầm hố khoe dấu tích thời gian như hàng xà cừ cổ thụ. Tán chẳng rậm dày để ra dáng thâm nghiêm như dãy sấu già. Thân không gân guốc như bằng lăng, cành không thướt tha yểu điệu như sữa, lá không xum xuê mùa hè trơ trụi mùa đông như bàng... Dáng sưa thanh mảnh, lá nhỏ quanh năm mềm mại xanh non, tán vươn thẳng lên đón khí trời thoáng đãng...

Một ngày gia đình Huân nhận được cái tin chấn động về thằng em út.

Thằng Hưng, mẹ Huân đẻ nó vào năm đói kém nhất. Huân còn nhớ như tạc vẻ mặt hốt hoảng của mẹ khi phát hiện mình mang thai ở tuổi bốn lăm. Những năm đó mẹ làm nghề hàng xáo, suốt ngày tất bật với xay giã giần sàng để sáng sớm mang hàng lên chợ Bụa. Có lẽ những gánh gạo oằn vai trong ban mai nặng nhọc đã khiến mẹ tụt vòng. Thằng Hưng ra đời sau đứa con thứ hai của anh cả hai năm. Đứa cháu gái dính một cơn sài đẹn li bì, toàn thân nó chỉ còn là một túi da nhăn nheo bọc túm xương lỏng lẻo. Nó yếu như trẻ sơ sinh, không thể ăn cơm cháo. Mỗi buổi sáng nó lẩy bẩy lần bậu cửa đến buồng bà. Cảnh "cháu bú bà" diễn ra trong nhà Huân giống một bức tranh ảm đạm nhưng đẫm đầy tình nghĩa. Huân dám chắc, nếu mẹ không đẻ thằng Hưng thì đứa cháu Huân cũng chết. Anh cả ban đầu đã có ý thẹn với xóm giềng vì việc "mẹ đẻ con đẻ", sau tỏ ra biết ơn bầu sữa san sẻ của bà.

Mặc dù ăn toàn khoai sắn nhưng thằng Hưng vẫn lớn ngoăn ngoẳn, thông minh và nghịch ngợm. Hai tuổi, còn cởi truồng nhưng đã biết cầm sào chỉ huy một bầy ngỗng trăm con đi đều tắp như duyệt binh trên mặt đê trong nắng gió đồng quê bát ngát. Bốn tuổi đã biết cầm vở đánh vần tập hát bằng cái giọng ngọng nghịu tường sơn tông tường sơn tây, bên tắng tốt bên mưa tầu quay...

Nhưng rồi thằng Hưng cũng không thoát khỏi thân phận trai làng. Hai năm liền nó đăng kí thi vào hai trường nổi tiếng quân đội. Năm thứ nhất, Trường sĩ quan Lục quân I lấy 22.5 điểm, nó được 16. 5. Huân khuyên, chú nên tự lượng sức mình. Nó vặc lại: Tôi phải học cái trường mà khi ra sẽ làm sếp của anh cơ! Ái chà! Năm thứ hai nó thi Học viện Quân y. Được 17.5, trong khi điểm chuẩn là 26.

Chán đời, thằng Hưng theo bạn bè làm thợ hồ, vạ vật khắp các công trình Hà Nội. Thi thoảng nó kéo bạn phu hồ lôi thôi lếch thếch đến cơ quan Huân. Trong giọng nói của nó đã nhuốm hơi bụi đời chợ búa. Thế này là không ổn. Huân phải nghĩ cách. Huân về quê gặp thằng bạn học đang là xã đội trưởng. Thằng Hưng quá bất ngờ khi có giấy báo gọi nhập ngũ. Nó nhảy đến cơ quan Huân thở ra một hơi hằn học: Kịch bản của ông phải không? Huân thú nhận: Chú nên đi lính hai năm cho cứng cáp. Anh hứa sẽ xin cho chú vào một đơn vị nhàn nhã nhất. Nó gật gật đầu: Ông nhớ đấy! Huấn luyện xong ba tháng tân binh thằng Hưng đã gọi điện eo éo: Anh lên xin cho tôi đi học sĩ quan đi! Huân trả lời: Thì chú cứ cố gắng phấn đấu, khi nào có chỉ tiêu đơn vị sẽ xét thôi. Nó cười khẩy: Còn lâu nhé! Chỉ tiêu không đến lượt tôi đâu. Thôi, tôi chả cần học sĩ quan nữa. Ông lên xin cho tôi về văn phòng Bộ Tư lệnh cũng được!

Đến lúc ấy thì Huân đành thú thật. Huân không mong thằng Hưng trở thành lính cảnh. Thôi em ạ. Anh muốn trong thời gian tại ngũ em tranh thủ ôn luyện văn hoá, ra quân thi tiếp. Anh tin là em sẽ đỗ...Thằng Hưng cay cú gào lên: Ông lừa tôi! Ông lừa tôi!...

Ngày ra quân, thằng Hưng vác bộ mặt xưng xỉa đến cơ quan Huân buông một câu gọn lỏn: Tôi đi miền Nam!

Huân đớ ra hỏi vội: Chú đi miền Nam làm gì? Chú phải ở nhà thi đại học!

Nói câu ấy xong, Huân đinh ninh thằng Hưng sẽ nghe lời. Nhưng thật bất ngờ, nó hỏi vặn: Nhưng tôi đỗ thì ai nuôi tôi?

Anh sẽ nuôi em... Câu trả lời buột ra từ vô thức trong khi chính Huân chưa biết sẽ nuôi em bằng cách nào.

Thằng Hưng nhìn Huân ra chiều cảm động. Nhưng nó thở dài buông một câu cám cảnh: Anh lương mỏng con đông vợ không nghề nghiệp... Không nuôi nổi đâu. Tôi đã quyết. Anh đừng cản!

Nó rút vé tàu phất một phát vào mắt Huân như một nhát ba tiêu quạt bay mọi níu kéo. Huân uất ức quát to: Thế thì mày cút! Mày đã quyết định rồi thì còn hỏi ý kiến tao làm gì? Cút ngay!

Thằng Hưng không thèm nói thêm một câu, bỏ về. Huân ngồi một mình mặc cho nước mắt ứa ra. Miền Nam... Miền đất có những khu công nghiệp mới mọc đã hút mất một đứa em ba đứa cháu gái của Huân rồi, giờ sắp thêm thằng Hưng nữa... Tối ấy Huân tức tốc về quê. Thằng Hưng không có nhà. Nó đi chia tay bạn bè. Huân ngồi câm lặng trước mẹ. Một nỗi xấu hổ ê chề không nói nên lời. Ngày cha mất, bảy anh em Huân liêu xiêu gậy tre khăn trắng đưa cha ra đồng. Trời mưa lầy lội. Cỗ đòn tang nghiêng ngã trên vai đội đô tuỳ mấy lần suýt nhào xuống mương khiến anh cả và Huân phải ghé vai vào gánh đỡ. Chỉ có thằng Hưng lúc đó mới 15 tuổi lúc cúc chống gậy một mình. Mẹ nhìn thằng Hưng gào khản cả tiếng: Ới ông ơi, ông chết đi bỏ lại con ông còn thơ dại!... Huân đã động viên mẹ thôi đừng khóc nữa. Anh em con sẽ có trách nhiệm đùm bọc nhau. Vậy mà bây giờ...

Biết Huân khó xử, mẹ ngậm ngùi: Mẹ cũng biết con thương thằng Hưng. Nhưng anh em "kiến giả nhất phận", con cứ để nó đi.

Huân quay ra Hà Nội ngay đêm đấy mà không dám gặp thằng Hưng. Phần mặc cảm vì mình bất tài, phần giận thằng em ngang bướng, Huân đã không liên lạc với nó. Nhưng Huân vẫn theo sát tin tức. Nó xin vào làm bảo vệ ở một công ty may mặc, lương tháng 800 ngàn. Vậy là thằng Hưng đã an kiếp làm thuê, giã từ những hoài bão ngông cuồng tuổi trẻ. Nào ngờ nó điện về báo tin đã thi đỗ Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, khoa Kinh tế...

Bây giờ các anh chị tính thế nào? Mẹ Huân mở lời trong cuộc họp gia đình.

Em nó thi đỗ thì phải học thôi. Huân và anh cả đồng thanh nói.

Nhưng ai nuôi nó? Các anh các chị chỉ biết nói cái miệng thôi. Nó đi học những bốn năm, tính hết cả trăm triệu bạc. Ai cho nó bây giờ? Tôi thì già thế này rồi. Có ai mua thịt tôi tôi sẽ róc ra đem bán lấy tiền cho nó...

Mẹ Huân, hễ cứ nói đến chuyện thằng Hưng, "hòn máu sót" của bà là lại khóc. Nhìn nước mắt mẹ Huân rối cả ruột. Các chị em ngồi quanh cũng cúi mặt, không dám nói gì. Làm sao mà dám nói gì khi một đống con nheo nhóc của họ cũng đang thiếu đói?

Im lặng bao trùm.

Cuối cùng anh cả lên tiếng: Thôi, mẹ không phải lo. Nhà mình còn cái nóc nhà gỗ sưa đây...

Huân giật thót mình. Ôi cái nóc nhà! Cái nóc nhà mà mẹ đã cương quyết không cho bán vì nó là vật thiêng tổ tiên truyền lại. Anh cả gục gặc một hồi rồi bỗng đứng lên nói to: Bán nóc nhà để ăn thì sợ mang tiếng, chứ bán để học thì chắc các cụ cũng rộng lòng tha thứ. 55 triệu, được nửa tiền học cho thằng Hưng rồi. Tay Sang cứ trả giá "quạ" thế thôi, chứ cân lên giá sẽ gấp nhiều lần. Mẹ và các cô các chú không phải nghĩ ngợi nữa.

Lời anh cả quyết đoán và hợp lí khiến tất cả mọi người chỉ còn biết im lặng cúi đầu.

Dãy số điện thoại mà tay buôn gỗ viết lên tường đã được thằng cháu quét vôi trùm lên, may mà vẫn còn mờ mờ. Huân bấm số. Một giọng hồ hởi đáp lại: Tôi sẽ đến ngay!

Huân đứng bần thần nhìn ngôi nhà. Chỉ một lát nữa thôi, những hàng ngói bò sẽ bị cậy lên. Chiếc nóc nhà quện khói hương thờ tự bốn đời nhà Huân sẽ bị hạ xuống... Có một khoảng trống hoác tự trong lòng Huân... Huân bấm một cuộc gọi nữa cho thằng Hưng, giọng gần như khóc: Chú yên tâm... Sẽ có tiền gửi vào cho chú...

Hai chiếc xe máy ngầu ngã ào vào sân. Tay buôn gỗ bê chiếc cân bàn đặt uỵch xuống sân...

Thằng Hưng đã học gần xong năm cuối. Nó học giỏi, chưa ra trường nhưng đã có mấy nơi đánh tiếng xin nhận. Đó là chuyện thường bởi ngành học của nó đang có giá trong thời buổi này. Vào một ngày nghỉ, thằng Hưng điện thoại cho Huân: Tôi muốn thông báo với anh một việc, tôi đã có người yêu!

Huân hỏi gấp: Chú yêu ai? Quê quán ở đâu? Gia đình cô ấy thế nào?

Thằng Hưng khủng khỉnh: Tôi yêu con một sếp to của thành phố...

Chết rồi! Những sinh viên tỉnh lẻ thường vẫn có những toan tính qua những cuộc tình thực dụng hòng bám trụ nơi thành phố. Dòng họ nhà Huân xưa nay chưa bao giờ khá giả về tiền bạc, nhưng tài sản lớn nhất mà ông bà truyền lại cho con cháu là đức tính khí khái trước những quyến rũ tầm thường. Chả nhẽ thằng Hưng... Huân lập bập: Chú nên biết thân biết phận một chút. Mình gốc gác quê mùa, nhà nghèo, mẹ già, anh em đông. Chú phải tự lập về mọi mặt mới có thể phụng dưỡng mẹ già, giúp đỡ anh em...Chú phải yêu con nhà lao động mới mong họ thông cảm cho hoàn cảnh nhà mình. Nếu chú yêu người ta chỉ vì cái nhà cái đất của bố cô ấy cho giữa thành phố thì anh nói thật, chú sẽ lại dính thân phận chó chui gầm chạn, chắc anh không bao giờ dám đến thăm nhà chú.

Thằng Hưng gắt lên: Anh chưa gặp cô ấy làm sao anh biết được.

Tao còn lạ gì! Huân gào lên.

Huân vẫn có định kiến không mấy tốt đẹp về những cô gái con nhà VIP thế hệ 8x. Không ẻo lả cớm nắng thì cũng quậy phá đua đòi. Những trò hip hop, đua xe, thuốc lắc...của các cô chiêu cậu ấm nhan nhản hàng ngày trên báo khiến Huân cảm thấy rất lo.

Thằng Hưng hắt ra một hơi thất vọng: Tôi không muốn đối thoại với anh nữa. Tết này tôi sẽ đưa cô ấy về ra mắt. Tôi sẽ "khai hoá" cái nhận thức tù túng của anh!

Khẩu khí ngang tàng nhưng đầy tự tin của thằng Hưng khiến Huân suýt phì cười. Nhưng Huân vẫn giữ giọng nghiêm: Được, rồi xem...

Đây là cái Tết đông vui nhất của nhà Huân. Suốt từ mồng Một đến mồng Ba, ông bà, chú bác, anh em... trong họ nườm nượp mang lễ vật về cúng tổ. Bàn thờ đỏ rực câu đối, nến đèn; từng chồng bánh chưng bánh gai chất ngất trong nhang trầm lượn toả. Ngôi nhà cổ đầy ắp tiếng nói cười. Huân nhìn các em các cháu Huân, những con chim tha phương xác xơ về tổ đang đắm mình trong khí Tết quê nhà mà nghe lòng ấm cúng. Người yêu thằng Hưng là tâm điểm được chú ý.

Cô gái tên Hà. Sinh năm 88. Tóc ép nhuộm nâu. Nước da rám nắng, vóc người cân đối khoẻ mạnh. Khuôn mặt khá xinh. Giọng Sài Gòn rất ngọt. Nói năng tự nhiên nhưng lễ phép, rõ được uốn nắn kĩ lưỡng từ gia đình.

Bọn em định bao giờ cưới? Huân hỏi để bắt chuyện với Hà. Nhưng thằng Hưng buông một câu ngủng ngoẳng: Bao giờ cưới tôi báo.

Nói rồi nó bỏ xuống bếp.

Huân lừ mắt lườm yêu thằng Hưng, vuốt theo một câu cốt để nói với Hà: Nó ngang ngạnh thế mà em yêu được thì cũng lạ!

Hà nhìn theo thằng Hưng tỏ ý bênh vực: Tính ảnh thế mà, anh còn lạ chi. Em mến anh Hưng từ ngày mới nhập học. Lúc đó ảnh gày mà đen thui hà. Thấy thương. Nhưng em chỉ thực sự yêu ảnh khi biết chuyện về cái nóc nhà gỗ sưa thôi...

Huân nhướng mắt ngạc nhiên: Ơ, em cũng biết chuyện ấy à?

Em biết chớ! Hà cười cười. Lúc anh điện thoại với ảnh, em đứng cạnh đó mà...

Đúng là mọi chuyện đều có nhân duyên của nó.

Lúc tay buôn gỗ đặt cái cân xuống sân, Huân đã bỏ sang mấy nhà hàng xóm tránh không phải nhìn cảnh mái nhà bị lật tung lên. Nhưng rồi chuông điện thoại của Huân đổ dồn. Thằng Hưng nói gấp trong hơi thở đứt quãng: Anh nói ngay với anh cả hộ tôi, nếu bán cái nóc nhà là tôi bỏ học đấy! Huân phân vân: Nhưng...Thằng Hưng nói luôn: Nhưng nhiếc gì! Các anh khó xử, tôi hiểu. Tôi cho các anh một cơ hội giúp đỡ tôi để khỏi lăn tăn. Mỗi anh cho tôi mượn mấy triệu để tôi mua con Wave Tàu. Có xe, tôi sẽ đi làm ban đêm để lấy tiền ăn học. OK chưa?... Lúc đó Huân đã thầm reo lên trong lòng: Ôi thằng em út xa xôi!...

Em nghe anh Hưng kể nhiều dzề ngôi nhà này lắm! Kể goài làm em nghĩ mình được sinh ra nơi này dzậy!

Nói xong câu ấy, Hà cười mắc cỡ, vội ngước đôi mắt to đen nhìn lên:

Con ở nhà lầu, đâu có biết cái nóc nhà là cái chi...

Một cụ cao tuổi trong họ nghe vậy bèn giơ tay chỉ: Thanh gỗ dài có hàng chữ nho ở gian giữa đó. Hai mươi mốt chữ, vế đầu là niên đại, vế sau là những chữ Tử - Vi - Tinh - Chiếu - Trạch, sao tốt rọi xuống nền đất nhà mình; Càn - Nguyên - Hanh - Lợi - Chinh, nghĩa của câu này uyên thâm, đúc rút từ Kinh Dịch theo thuyết Âm dương ngũ hành, cụ đồ nhà ta mong ước từ ngôi nhà này, con cháu muôn đời an hoà, hanh thông, hạnh phúc.

Hà không giấu được vẻ tò mò thích thú hỏi ngay: Thế còn những thanh nhỏ nhỏ gác dzô cái nóc kia là cái chi ạ?

Cụ già cất giọng cười vui, giảng giải: À, đó là rui. Các cụ nói Trăm rui chui vào một nóc. Cái nóc nhà quan trọng thế nên cụ nhà ta mới chọn gỗ sưa để làm...

Hà đang nghe chăm chú, bỗng reo lên: A, con nghe anh Hưng nói goài dzề gỗ sưa, con dzô mạng kiếm miết mà hổng ra. Con muốn biết cây sưa quá đi!

Cụ già nghe Hà những từ ngữ mới lạ, không hiểu đứa cháu dâu tương lai muốn nói gì, chỉ gật đầu cười nhẹ. Huân bắt đầu thấy mến vẻ hồn nhiên lí lắc của Hà, thầm trách những lo lắng của mình hơi thái quá...

Mồng 4 Tết, Huân đưa thằng Hưng và Hà ra ga tàu trở lại miền Nam. Huân bảo taxi chạy qua cơ quan để Hà nhìn thấy cây sưa. Và Huân đã ngạc nhiên bởi lần đầu tiên được chứng kiến một hình ảnh rất lạ. Hai cây sưa trổ bừng hoa trắng điểm những búp lá xanh tựa hai mâm xôi đỗ vun đầy giữa trời. Sương bay như mơ. Phố cổ với những mái ngói rêu phong vẫn vương không khí Tết. Ba anh em đứng dưới gốc sưa ngửa mặt nhìn lên. Hoa sưa thơm thanh tao trong thanh minh...

Hà Nội tháng 11-2008

Đ.T.T

Chuyến xe cuối

Chuyến xe cuối

Truyện ngắn của Nguyễn Thế Hùng
(Tặng những bà vợ hay ghen)

...Thị không thể chịu nổi nữa rồi, thị muốn đập phá một cái gì đó cho hạ hoả, thị cầm cái đôn sứ đưa lên quá đầu, nhưng khi định dáng mạnh xuống nền nhà thì chợt nhớ ra, nó là cái đôn quý mua những năm trăm nghìn tận Lạng Sơn mới mang về. Thị nhẹ nhàng đặt cái đôn về chỗ cũ rồi như hổ cái mất mồi, thị vơ lấy cái bình hoa cổ rụt ở trên bàn, thị cương quyết lắm rồi, thị phải ném cái bình hoa này vào cái màn hình ti vi 21 in trước mặt mới được, thị phải ném, phải đập không thì thị tức chết đi được.
Nhưng khổ nỗi, khi thị đang lấy đà, dùng hết sức bình sinh để ném cái bình hoa thì đầu thị lại loé lên cái cảnh chưa xa, vợ chồng con cái cứ cơm xong là vác mặt đi xen ké ti vi hàng xóm. Thị lại đặt bình hoa xuống. Thị liếc sang gã, gã vẫn ung dung tự tại mới chết chứ. Thị không còn chịu nổi nữa rồi, thị sực nhớ, ở chạn bát có mấy cái bát mẻ thị đang tính rỗi rãi sẽ vứt đi, thị chạy nhanh lại chạn bát và lưng khòm tay gom, nhanh như mắt kẻ đa tình, thị chộp lấy cái bát mẻ lớn nhất tương ngay vào tường sát nơi gã ngồi. Gã vẫn ngồi yên như không có chuyện gì, thế mới tức chớ, thị chết mất. Thế thì thị phải ném tiếp cho gẵ biết mặt. Khi thị giơ tay chuẩn bị ném cái bát mẻ thứ hai thì gã lừ lừ đứng dậy. Thị thấy chùng, tay cầm bát hơi run. Hiền thì hiền nhưng gã mà điên lên gã đánh là bỏ mẹ. Hèn trâu còn hơn bạo bò, bàn tay hộ pháp đó mà táng thì coi chừng thị không còn răng mà ăn cháo. Gã lừ lừ tiến về phía thị. Chết thật rồi, gã điên thật rồi, thị đang tính thối lui, nhưng kìa, gã đi qua thị mà không hề nhìn, cứ như thị là cái cột nhà cháy không bằng. Tức quá đi được, chết mất thôi, đời thủa nhà ai, chồng không hề đếm xỉa đến vợ thì còn nói năng gì nữa. Thế thì thị phải đập phá tiếp cho hạ hoả mới được, thị vơ cả chồng bát mẻ lên, nhưng lại chợt nghĩ: Quái, mình đập phá làm gì nữa cho phí nhỉ, gã đã xoóc lửng lử đử đi ra phố rồi, bây giờ mình đập chỉ mình nghe, mình khóc, mình chửi chỉ mình nghe, tội gì. Thị thôi đập phá nhưng cơn tức vẫn cứ ứ tràn lên đến tận cổ. Thị phải về quê, về nhà cha mẹ đẻ cho cha con gã biết mặt. Nghĩ là làm, tính thị quyết đoán lắm, không cần xếp quần áo, thị vừa vấn tóc vừa te tát đi ra bến xe. Khi thị đi qua bà hàng nước đầu hẻm, thấy gã đang ngồi đó, trông cái mặt gã lúc ấy mới đểu làm sao. Đểu như lúc thị tra gạn không còn đường chối cãi. Chiều nay khi gã vừa đi công tác về thị đã thấy nghi nghi, bình thường thì phải biết, chỉ cần lách qua cửa là vồ lấy thị ngay, có lần thị thấy sao mà gã nặng quá, chả nhẽ mới đi công tác có mấy ngày mà gã đã tăng cân? Chỉ đến khi xong rồi mới biết. Gã chưa kịp cởi ba lô! Nghĩ đến đó má thị chợt đỏ sây đỏ sất. Thị lại vừa đi vừa nghĩ tiếp. Nhưng chiều nay mới tức chứ, gã về, cũng như mọi bận thị ra mở cửa đón, gã chẳng vồ vập cũng không mặn mà hỏi han. Thị nghi lắm, chắc lại đổ đi ra sông ra biển trước khi về nhà rồi. Gã không nói thị cũng không thèm gặng hỏi, đợi đến khi gã vào nhà tắm, như mọi lần, thị len lén mở ví của gã ra để kiểm tra. Thị không tin vào mắt mình, ví gã không còn một đồng bạc lẻ nào. Chết thật vét đến tận đòng xu cuối cùng cho gái rồi mới mò mặt về nhà. Chả bù cho mọi khi, đã thành lệ, khi gã và thị đã rã rời sau một lúc vần vũ, thị sẽ móc ví gã kiểm tra, thị đưa từng đồng tiền một trước mắt gã vừa vẫy vẫy vừa hỏi: " Tiền này ở đâu ra?" nếu là đồng tiền thị đưa cho trước khi đi công tác thì gã sẽ vừa lờ đờ mắt tận hưởng cái sự khoái cảm ngấm lắng vừa trả lời: "Đó là tiền của bà." Còn nếu không phải thì gã sẽ nói: "Của cơ qua x, y, z ...boa.". Còn lần này...Thị không còn chịu được nữa, thị phải hỏi cho ra nhẽ mới được, thị đến bên nhà tắm đập cửa đùng đùng, vừa đập thị vừa hét: Anh Thương, anh Thương mau ra đây tôi hỏi. Thị thấy tiếng nước chảy nhỏ dần rồi gã nói vọng ra: Hỏi gì, tắm xong đã. Nhưng thị thì không còn chờ được nữa, thì không thể nhìn được lâu hơn, đập cửa không được thì thị giật, giật cũng không được thì thị đạp, đạp không được thị chạy đi kiếm cái chày...Nhưng khi thị đi kiếm chày thì gã đã tắm táp, thay quần áo xong và đủng đỉnh ra ngồi ngoáy tai trên bộ xa lông. Thị tính nhào tới cào lão mà hỏi, cấu lão mà hỏi, nhưng khi xông đến trước lão, mắt thị bắt gặp cái đôn sứ, thị nhức lên...rồi gặp cái lọ hoa...rồi đến mấy cái bát mẻ...và bây giờ thị đang ở đây, đang ngồi trên xe để về quê một mình. Đây là lần đầu tiên thị phải về quê một mình. Trước đây ấy à, chỉ cần thị yêu cầu là bất cứ đang có công việc gì gã cũng phải bỏ đó để chiều thị. Còn lần này, thị sẽ ở dưới quê luôn cho biết mặt, ít bữa lại mò xuống năn nỉ thôi mà.

* *

Xe chạy chưa đầy hai tiếng đồng hồ đã về đến đầu làng nhà thị. Mới vào đến ngõ, thị đã nghe trong nhà mình có đông tiếng người. Quái, hôm nay nhà có việc gì mà đông người vậy không biết. Thị đứng nép bên bụi chuối vén lại mớ tóc cho gọn gàng. Nhưng thị biết giờ mà vào nhà thì thể nào mọi người cũng nhận là thị mới vừa khóc xong. Nghĩ vậy, thị len lén đi vòng ra cửa sau có ý trốn mọi người. Mới đi đến đầu hồi nhà bếp, thị nghe tiếng ai như tiếng cụ Tình trưởng họ nói: " Tôi sống đã gần trăm tuổi, nghe nói thì nhiều mà nay mới được thấy, được cầm lấy cặp nhung hươu thật trên tay. Nhất nhà ông rồi đó, có thằng con rể như anh Thương nhà này thật là phúc đức, đáng công đẻ, đáng công nuôi dạy con gái mình. Cặp nhung to thế này chắc cũng mất nhiều tiền lắm đây". Thị không hiểu, sao cụ Tình lại nhắc đến tên chồng mình rồi còn nhung hươu, nhung nai đâu ra đây nữa. Thị đang phân vân thì nghe tiếng cha trả lời cụ Tình: "Tôi cũng thế, cả đời nào có biết nhung sâm gì đâu, cháu nó đi công tác đâu tận huyện Hương Sơn trong Hà Tĩnh ấy, nơi ấy nghe nói người ta nuôi hươu lấy nhung đã lâu đời, cháu nó vào tận chuồng xem họ cắt, mua tận gốc, còn lấy được cả chai rượu huyết hươu về biếu nữa. Mời cụ xơi một chén rượu huyết hươu gọi là lộc của cháu nó. Tội, của một đồng công một nén. Thằng rể thì vậy, nhưng nghĩ đến đứa con gái lắm lúc tôi buồn cụ ạ, nó không biết điều, nhiều khi quá quắt với chồng con..." Thị đang đứng sau hồi, cha thị đang nói chuyện với cụ Tình mà thị nghe như cha đang đứng trước mặt thị mà trách cứ. Thị không dám vào nhà, thị cứ bần thần đứng sau hồi nhà mình mà nghe người ta trầm trồ khen chồng mình, trầm trồ khen cặp nhung hươu chồng mình vừa mang tận Hương Sơn về biếu bố mẹ mình. Bất chợt thị khóc rồi thị lại mỉm cười, rồi thị giật mình nhìn trời, mặt trời đã gác núi. Thị quày quả đi ra đường quốc lộ. Chết, coi chừng không còn kịp chuyến xe cuối về nhà rồi bố con nhà nó lại đi ăn cơm bụi mất thôi.

N.T.H

Câu

Câu

Truyện cực ngắn của PHẠM NGỌC TÚ

Chiều, sau hai giờ dạy tiếng Trung, tôi thấy nhức đầu kinh khủng. Nghĩ đến cảnh chen lấn xô đẩy cau có trên đường, tôi quyết định đến quán trà hoa của người Tàu ở số 28 đường Nguyên Hồng. Cái quán này là địa chỉ quen của tôi. Tôi thích nhâm nhi món long nhãn uống kèm với trà ngọt lịm trong cái không khí rất đặc trưng của người Trung Hoa....

Năm giờ, quán vẫn còn vắng khách, chọn một chỗ ít người qua lại, tôi gọi cốc trà hoa cúc và một khay long nhãn nhỏ. Lôi từ trong túi ra quyển sách "Ứng xử sư phạm" vừa mua được, thả mấy quả long nhãn vào cốc trà và nhấm nháp cái vị ngọt đắng tan ra trên đầu lưỡi...

Khi tôi đang giở trang đầu của quyển sách thì có hai cô gái bước vào quán, nói chuyện ríu rít. Tính tôi không tò mò, nhưng khổ nỗi hai nàng lại ngồi ngay phía trước, chuyện trò râm ran nên bất đắc dĩ tôi phải nghe.

Tôi đưa mắt nhìn. Nhan sắc cả hai nàng không có gì nổi bật, nhưng ăn mặc khá sành điệu. Cả hai mái tóc đều xoăn, nhuộm vàng xoã xuống vai. Hai khuôn mặt được tô trát kĩ lưỡng, hình như son tô hơi đậm nên hai nàng uống trà có vẻ gượng gạo.

Nàng thứ nhất vuốt vuốt mớ tóc quăn bảo nàng thứ hai: "Này, mày có chắc là nó đến không?". Nàng thứ hai trấn an bạn: "Sao lại không, thằng này kết tao lắm". Nàng thứ nhất lại phàn nàn: "Sao mày không rủ nó đến chỗ khác, New Window hay là Paradise chẳng hạn?". Nàng thứ hai cười hơ hớ bảo: "Thằng này du học bên Trung Quốc, nó mê mấy cái trà này lắm. Tao lại bảo là tao cũng biết tí tiếng Tàu, nó càng kết tao". Nàng thứ nhất chớp chớp đôi mắt xanh đánh theo kiểu ấn tượng: "Mày có biết tiếng Tàu đâu?". Nàng thứ hai bảo: "Mày ngu như cầy. Khi nào nó nói tiếng Tàu với tao, tao lại cười bảo là tao chỉ biết một chút, nó nghĩ là mình khiêm tốn, nó càng kết mình hơn". Nàng thứ nhất lại hỏi: "Thế thằng này nhiều tiền không?". Nàng thứ hai nhếch mép bí hiểm: "Hôm nọ nó rủ tao đi siêu thị, thấy tao xem mấy bộ mĩ phẩm, nó mua luôn cho tao một bộ của L'oreal. Chịu chi phết". Rồi cô nàng nói tiếp: "Tí nữa nó rủ cả thằng bạn nó đến đây nữa đấy. Nếu ngon thì mày câu luôn". Hai nàng đắc ý cười khúc khích...

Ngoài cửa có tiếng lao xao. Ái chà, có hai anh chàng trông cũng khá bảnh bao, đầu vuốt keo láng mượt tiến vào. Thì ra đây là hai chàng du học "ở bển" về. Cách cầm cốc trà của hai nàng bỗng trở lên kiểu cách. Họ nói chuyện nhỏ nhẹ cứ như thể nói to một chút thì con kiến đang leo trên tường sẽ giật mình rơi xuống mà chấn thương sọ não.

Đúng lúc tôi sắp đứng dậy ra về sau khi chứng kiến màn mở đầu có hậu của hai cặp trai thanh gái lịch thì giọng nói của hai chàng trai khiến tôi chú ý. Họ dùng tiếng Trung Quốc để nói riêng với nhau. Một chàng nói: "Hai con này cũng được đấy". Chàng kia bảo: "Ừ, về nước tìm bọn này chơi bời cho đỡ buồn. Mà con T. (bây giờ tôi mới biết nàng thứ hai tên T.) còn bảo nó biết tiếng Trung đấy. Tao thử chửi khéo nó mấy câu mà nó chỉ cười...".

Cốc trà trước mặt tôi còn đầy, nhưng tôi không thể nào uống được. Tôi đứng lên trả tiền, ra về mà lòng buồn không để đâu cho hết. Đành ngồi viết lại chuyện này ...

(Truyện đã in trên VNQĐ số đầu tháng 11-2008)

Cạnh chiếc bình không hoa

ĐOÀN VĂN MẬT

Cạnh chiếc bình không hoa

Ta đang sống

là mơ

Ta đang mơ

là thực

Ta đang cười

huyễn hoặc

Cạnh chiếc bình không hoa.

Ta vừa nói là ta

Ta đã thành ta khác

Trước vài giây trôi qua

Có nhiều giây đã chết.

Cạnh chiếc bình không hoa

Thấy có ngàn hương toả.

Ta thấy ta đang ngủ

Ta thấy ta đang bay

Thấy ta vừa ngồi đây

Đã thấy ta biến mất.

Cạnh chiếc bình không hoa

Những cô giáo dạy văn không bao giờ...đọc sách (4)

Những cô giáo dạy văn

không bao giờ...đọc sách!

Cua-@

______

(Tiếp theo và hết)

Chuyện của những người bạn viết:

1. Anh bạn của Cua nguyên là giáo viên dạy Văn của một trường cao đẳng miền núi. Bố mẹ anh đều là giáo viên. Cô em gái cũng là giáo viên - giáo viên dạy Văn. Gia đình anh được xếp vào hàng trí thức toàn tòng. Nếu như anh cứ yên tâm với nghề giáo thì chắc chẳng có chuyện gì để nói.
Nhưng số anh đắm đuối với cái Đẹp nên sau khi uể oải với những bài giảng đóng khung trên giảng đường, anh chìm đắm vào sáng tác. Khổ cho anh, dính ngay giải Nhất cuộc thi truyện ngắn ở một tờ báo văn chương lớn. Bởi thế mà anh phải về Thủ đô làm việc trong một toà soạn tạp chí văn nghệ.

Một tối sau bữa cơm bụi vỉa hè, anh bạn trịnh trọng hỏi Cua:

- Ông ạ, tôi phải kiếm đủ 50 triệu làm luận án tiến sĩ...

Mới nghe thế, Cua đã cắt lời ngay:

- Ông điên à?! Lương ông tháng hơn ba triệu, ăn cơm bụi chửa đủ no, tích cóp bao giờ cho đủ ngần ấy tiền?

- Nhưng mà...

- Nhưng mà gì? Cơ quan văn nghệ người ta chỉ phục tài nhau qua tác phẩm, chả ai mang học hàm học vị ra so đâu.

Anh bạn Cua gãi đầu khổ sở:

- Thì tôi cũng biết thế...Nhưng mà...

- Nhưng mà sao?- Cua gắt- Ông cứ viết cho hay như hiện nay thì ai dám coi thường ông?

- Ừ...cơ quan không ai coi thường...Nhưng mà...em gái tôi nó coi thường. Hôm nọ tôi về, nó dám nói trước cả nhà rằng, em không hiểu sao anh lại đi theo cái nghề văn dở hơi ấy. Em tưởng anh về Hà Nội để làm luận án tiến sĩ mang lại vẻ vang cho gia đình...

À, ra thế!

Dưới con mắt của cô giáo dạy Văn kia, danh hiệu nhà văn là một thứ phù phiếm đáng vứt đi. Đối với cô, chỉ có danh hiệu tiến sĩ mới cao cả.

Cua "chia buồn sâu sắc" với bạn bằng câu hỏi:

- Thế cô ấy có đọc văn của ông bao giờ không?

- Nó có đọc văn bao giờ đâu. Nếu nó đọc chắc chả bao giờ nó nói thế...

Hiểu chuyện của bạn, Cua tuy ngậm ngùi nhưng đã tỏ ý thông cảm. Ai cũng thế thôi, vẫn phải sống vì dòng họ, gia đình. Được chia sẻ, anh bạn có vẻ cảm động hỏi Cua:
- Ông có ý định làm tiến sĩ không?

- Không bao giờ!

- Nhưng ví dụ cơ quan cho ông tiền để làm tiến sĩ ông có nhận không?

- Nhận! Tôi sẽ nhận và mang hiến cho những người nông dân nghèo khổ đang cần cơm ăn áo mặc hơn những bản luận án mốc meo!

Cua tôi là người luôn coi trọng học vấn, kính trọng những trí thức thực tài, nhưng luôn giữ quan niệm học vấn phải có đóng góp thực tế cho xã hội; những người có học vị tiến sĩ phải là những người xuất chúng.

Nhưng biết làm sao được. Anh bạn Cua dẫu biết làm tiến sĩ văn học là "việc vớ vẩn" nhưng vẫn phải làm. Trình độ của anh Cua không dám phàn nàn. Làm luận án, anh chọn một đề tài khá "nhọc", tự mình đọc và khai phá một mảnh đất hoang vu. Bằng tiến sĩ mà bạn Cua sắp có sẽ là bằng thật. Nhưng mỗi khi nhớ đến những lời thốt ra từ miệng của một cô giáo dạy Văn, Cua vẫn thấy buồn? Nếu cô đừng nói những lời đó thì anh bạn của Cua, với văn tài đã được khẳng định, anh sẽ dành thời gian mấy năm để viết một cuốn tiểu thuyết hay đóng góp cho nền văn học nước nhà, hơn là dành số thời gian ấy làm một cái luận án tiến sĩ mà...chả để làm gì. Với số tiền 50 triệu kia anh hoàn toàn đủ để cưới vợ, giã từ cảnh sống lang thang cơm bụi trên những con phố ồn ào...

2. Cô bạn Cua là giáo viên - giáo viên dạy Văn- có-đọc-sách ở một trường chuyên nổi tiếng Hà thành. Cô viết cả văn xuôi và thơ. Cua thích thơ của cô hơn. Những bài thơ mang đầy cảm hứng phồn thực, viết bằng một bút pháp bung phá. Những bài thơ được viết sau những buổi cô phi xe ào ào khắp các con đường mà chẳng biết đi đâu, đi cho đến khi bình xăng cạn kiệt... Thi thoảng cô giáo ấy vẫn "nổi loạn tạm thời"- như cách nói của cô - là điện thoại rủ Cua cùng vài người bạn đi quán nhậu. Bao giờ cũng thế, lý do duy nhất của cô chỉ là "chán dạy". Ô kìa! Giáo viên trường chuyên của người nước ngoài đầu tư, lương tháng nhận bằng đô, cớ gì chán dạy? Hỏi, cô bảo, tôi soạn mỗi một giáo án, thế mà ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác tôi phải "nhai" đi "nhai" lại cái giáo án ấy đến bã bời chữ nghĩa thì làm sao tôi chịu nổi? Mình là người chịu đọc, thấy có tác phẩm mới, tác giả mới xuất hiện là muốn giới thiệu với học sinh. Đôi khi nổi cơn "hâm" lên là cô trò nói chuyện văn chương cả buổi. Những buổi dạy ấy mình thực sự "phê", trò nghe cũng "sướng mê man". Thế nhưng Ban giám hiệu biết lại phê bình mình không dạy theo giáo án. Thôi đành... "Ăn cơm chúa múa theo bài", ngày ngày nhồi nhét những câu chữ sáo mòn trong trong sách giáo khoa, trong văn mẫu vào đầu học trò. Nghĩ mà thương chúng quá!...Nói rồi cô giáo nâng ly rượu ực một hơi cạn sạch. Má cô ửng đỏ. Mắt cô long lanh. Cô nhìn vào đám bạn bè viết văn nói một câu thành thực như rút ruột:

- Các ông có biết ngày ngày phải đọc phải dạy những thứ mình không thích nó chán như thế nào không? Nó chán như bị bắt phải...ngủ với người mình không yêu ấy!

Hà Nội 28-10-2008

(Tranh minh họa của nhà thơ Trần Nhương)

Những cô giáo dạy văn không bao giờ...đọc sách (3)

Những cô giáo dạy văn

không bao giờ...đọc sách!

Cua-@

______

(Tiếp theo)

Chuyện thứ 3:

Thằng con giai nhớn của Cua năm nay học lớp 9, 15 tuổi, bắt đầu dậy thì. Cái tuổi này con trai rất không muốn gần bố. Có chuyện gì cu cậu đều bắn tin qua mẹ. Ấy vậy mà hôm qua hắn nhắn cho bố một cái tin lạ lùng:
"Con được chọn vào đội tuyển thi học sinh giỏi văn cấp tỉnh đó bố!". Nhận tin, Cua ngồi thừ hồi lâu. Rồi nhắn lại: Việc đó có gì mà tự hào hả con? Thằng bé im tịt, chắc giận bố lắm. Cua ân hận quá, liền bấm máy xuê xoa một hồi cho con đỡ tủi. Cũng tính nói vài lời động viên, nhưng rồi không thể nói trái lòng mình.

Là cha là mẹ ai chả muốn con mình học giỏi. Nhưng giỏi Văn thì chớ vội mừng. Năm thằng cu nhà Cua lớp 6, kì về thăm nhà Cua bảo con mang tất cả các bài thi các môn ra bố kiểm tra. Các môn khác cu cậu học đều, điểm toàn 9-10. Riêng môn Văn bập bõm. Có hai bài tập làm văn khiến Cua phải chú ý.
      Một bài với đề: Em hãy tả một buổi ra chơi của lớp em.
      Thằng cua con làm thế này: "...Giờ ra chơi các bạn nam chia phe đá bóng. Phe em có bạn Tuất rất siêu. Mỗi khi có bóng, đôi chân bạn dẻo như kẹo singum hút dính khiến quả bóng không tài nào sổng ra được. Bạn rê bóng qua một rừng chân như qua chỗ không người rồi tung một cú sút cực nét khiến thủ môn đội bạn chỉ biết đứng ngẩn tò te...".
      Bài văn còn dài hơn, nhưng Cua chỉ trích một đoạn. Những chữ bôi đỏ là những chữ được cô giáo gạch bỏ, đồng thời thay vào những từ của cô: "phe" đổi thành "đội", "siêu" được thay bằng "giỏi", "dẻo như kẹo singum" được thay bằng "khéo léo", "sổng" được thay bằng "rời", "cực nét" được thay bằng "chính xác"...Lời phê của cô giáo như sau: Cách dùng từ tuỳ tiện. Điểm: 6.

Bài thứ hai: Đề: Em hãy tả lại một ngày nghỉ của gia đình em!
        Thằng cua con làm như sau:
         "Sáng chủ nhật bố em đọc báo, mẹ em đi chợ. Em tranh thủ học bài rồi chơi với em Hà. Trưa mẹ về, cả nhà xúm vào nấu nướng. Mẹ em làm món bún riêu. Bố em xắn tay giúp mẹ giã cua. Em cũng góp phần rửa rau. Em Hà 3 tuổi chưa biết làm gì nhưng cũng giơ tay nói: "Con xung phong vào bếp". Bé sờ hết cái này sang cái khác, miệng hỏi liến thoắng. Bố mắng yêu: "Con lên nhà chơi, ở đây vướng chân quá!"...
      Bài văn sạch tinh tươm, không có nét gạch xoá, sửa chữa của cô giáo. Lời phê: Bài làm tốt, tả cảnh sinh hoạt gia đình sinh động. Điểm: 9.

Đọc xong hai bài văn của con, Cua tôi buồn nẫu cả người. Bài thứ nhất, thằng cua con làm đúng theo con mắt quan sát của đứa trẻ 13, được miêu tả bằng những từ ngữ sáng tạo, phản ánh đúng tính cách lứa tuổi hiếu động, tinh nghịch của học sinh lớp 6. Vậy mà những từ rất hay kia lại bị cô thay bằng những từ đúng đến độ...bạc phếch! Nhưng đáng buồn hơn là ở bài thứ hai. Đây là một mẫu văn rất quen có trong sách giáo khoa. Thằng bé nhà Cua đã học thuộc và bê vào gần như nguyên si. Buồn vì con học vẹt một thì buồn vì con không trung thực mười. Bố quanh năm tất bật, có bao giờ thảnh thơi để ngày chủ nhật ở nhà đọc báo? Và em Hà, em Hà nào thế? Nó có hai thằng em trai phá như giặc Nguyên Mông, anh em đánh lộn suốt ngày. Nó không muốn, hay không đủ khả năng để tả thực cảnh sinh hoạt nhà mình? Hay nó đã rút kinh nghiệm từ bài văn điểm kém trên kia nên chọn giải pháp an toàn là làm theo văn mẫu? Con ơi là con! Chính vì con làm theo văn mẫu nên con đã có những ấu trĩ không thể chấp nhận được. Em Hà, cái nhân vật tưởng tượng của con mới 3 tuổi thì biết thế nào là xung phong? Làm sao mà hỏi liến thoắng được? Bập bẹ như trẻ lên ba cơ mà? Cầm hai bài văn của con so sánh, Cua thất vọng vô cùng, tính tìm gặp cô giáo trao đổi vài câu. Nhưng rồi, chính Cua lại lưỡng lự, rồi tặc lưỡi, chả dại. "Quân- Sư- Phụ"...ngôi vị của "thầy" bao giờ cũng lớn hơn "cha", chỉ đứng sau "vua". Mình mà mở miệng không khéo cô giáo lại mắng cho mấy mắng rằng anh biết gì mà nói?!

Và thế là từ đó môn Văn của thằng cua con luôn luôn ở mức "ổn định- thiết thực-vững chắc".

Và thế là thằng cua con trở thành học sinh giỏi Văn.

Và thế là thằng cua con được chọn đi thi học sinh giỏi Văn cấp tỉnh.

Và thế là Cua chẳng biết nên khóc hay cười?

(Còn nữa)

Những cô giáo dạy văn không bao giờ...đọc sách (2)

Những cô giáo dạy văn
không bao giờ...đọc sách!

Cua-@
_____

(Tiếp theo)

Chuyện thứ hai:

Lần đó Cua theo về quê một người bạn. Nhà anh bạn nằm giữa một cánh đồng mênh mông, có vườn cây ăn trái, có ao thả cá. Để đãi khách, anh bạn đã tổ chức một bữa câu cá thưởng trăng cùng người đẹp.
"Người đẹp" mà anh bạn mời tới là một cô giáo dạy văn cấp 2. Mới nhìn thấy cô giáo từ xa Cua đã xốn xang trong dạ. Cô đẹp. Đẹp một cách cổ điển với mái tóc dài buông ngang hông vương hương bồ kết. Mắt bồ câu bắt trăng lung linh. Nụ cười e ấp kiểu thôn nữ... Anh bạn nói, em L đây rất mê văn chương nên mới xin phép bố mẹ được đến chơi với các nhà văn đấy. Lời giới thiệu rất "ngọt" trong cảnh trăng thanh gió mát hứa hẹn một cuộc chơi lãng mạn trữ tình giữa miền thôn dã khiến ai nấy đều thấy tâm hồn thanh sạch lâng lâng. Cua cất lời bắt đầu chào hỏi: "Cô giáo yêu thích tác giả nào?". Cô giáo ngập ngừng hồi lâu, ý chừng như đang rà lại hàng trăm ngàn tác giả mà cô đã đọc, khiến Cua trong bụng lo ngay ngáy. Lo là với mớ kiến văn hạn hẹp của mình sẽ không đủ để tiếp chuyện cô giáo thì ê mặt. "Em thích Trần Đăng Khoa!", cô giáo bất ngờ reo lên một cách hồn nhiên như trẻ nhỏ, khiến Cua cũng vui lây. Thích Trần Đăng Khoa cũng ổn rồi. "Thế em thích nhất tác phẩm nào của ông ấy?". "Dạ, em thích nhất là Hạt gạo làng ta!". Cua đã ngờ ngợ, nhưng hỏi thêm: "Em đã đọc những cuốn sách nào của Trần Đăng Khoa?". Cô giáo bẽn lẽn cười: "Em có đọc cuốn nào của ông ấy đâu. Em chỉ đọc mấy bài trong sách giáo khoa thôi!". Nói xong cô giáo không giấu diếm sự ngượng ngùng khiến Cua phải nói đỡ "Những bài thơ đưa vào sách giáo khoa là những tác phẩm hay nhất của Trần Đăng Khoa rồi. Thế em có đọc báo Văn nghệ không?". "Dạ...không...". "Thế em có đọc Văn nghệ Quân đội không?". "Dạ...không...". "Thế thì em thường đọc sách báo gì?". "Dạ, em đọc Phụ nữ với Tiền Phong với Thời trang với Điện ảnh với Sinh viên với...". Cô giáo liệt kê có đến hơn chục đầu báo. Để tạo cơ hội ghi bàn cho cô, Cua khen cô có sức đọc khỏe rồi tiếp: "Thế em có biết nhà văn Nguyễn Ngọc Tư không?". Hỏi câu này là bởi hồi đó xảy ra sự kiện truyện ngắn Cánh đồng bất tận bị đánh tơi tả, tên và ảnh Nguyễn Ngọc Tư xuất hiện dày đặc trên các mặt báo từ Nam chí Bắc. Là người đọc nhiều báo chắc chắn cô giáo phải biết Nguyễn Ngọc Tư. Nhưng Cua đã nhầm. Cô giáo thành thật lắc đầu không biết Nguyễn Ngọc Tư là ai cả. Đến nước này thì Cua cũng bắt chước anh bạn biên tập viên nọ mà ngửa cổ lên giời định kêu một tiếng. Nhưng rồi Cua chợt nhận ra mình đang ở quê của cụ Tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, nên đành ngồi im "tựa gối ôm cần" nhìn mông lung vào mặt ao trăng sáng lênh loang. Cả Cua, cả anh bạn và cô giáo xinh đẹp không ai nói thêm được một câu nào nữa. Đêm khuya thanh vắng, nghe mông lung "Cá đâu đớp động dưới chân bèo"...

(Còn tiếp)

Những cô giáo dạy văn không bao giờ...đọc sách (1)

Những cô giáo dạy văn

không bao giờ...đọc sách!

Cua-@

______

Chuyện thứ nhất:

Nàng là giáo viên dạy văn trung học, khá đẹp, còn trẻ, cỡ ba chục mùa khai giảng. Nàng tìm đến toà soạn với một tập luận án trong tay, buông một nụ cười lủng lẳng cùng một cái liếc cháy xẹt mặt biên tập viên: "Anh cố gắng in cho em một bài lấy điểm bảo vệ, anh nhớ! Rồi em sẽ trả ơn anh xứng đáng".
Anh chàng biên tập viên mủm mỉm: "Em trả ơn anh gì nào?". Nàng lửng lơ: "Anh muốn gì em cũng chiều!". Chàng hỏi: "Luận án em làm về cái gì?". Nàng thỏn thẻn: "Dạ em làm về Nam Cao". Chàng nhăn mặt: "Em ơi, Nam Cao có cả ngàn vạn người "làm" rồi. Báo anh không in những bài viết về các tác giả cũ. Nếu em làm các tác giả mới thì anh có thể giúp em được". Nàng phụng phịu dẩu môi rất chi là đa nghĩa: "Dưng mà anh ơi...Làm tác giả mới thì em chết!". Chàng nhướng mắt kinh hãi: "Chết? Sao mà chết?". Nàng cúi mặt mân mê tà áo mỏng tang cánh chuồn xậm xịu: "Là vì...Làm tác giả mới thì em...phải đọc. Phải viết mới hoàn toàn. Như thế thì em cũng vất vả, mà thầy đọc luận án cũng...vất vả. Mí lại...thầy đã gợi ý em làm Nam Cao, trái ý, khi bảo vệ thầy "quay" em ra tóp! Thôi, cứ làm tác giả cũ cho chắc ăn anh ạ".

Chàng đón luận án của nàng. Mới liếc qua mấy trang chàng đã ngao ngán giấu một tiếng thở dài. Bản luận án với những luận điểm, câu chữ, bố cục... y chang những "luận án chợ trời" mà trước đó đã có nhiều thạc sĩ, tiến sĩ tương lai đã ôm đến cho chàng đọc cùng lời nhờ vả. Vốn tính thương người (đẹp), chàng tĩnh tâm hít một hơi lấy lại bình tĩnh bảo: "Em ạ, em còn trẻ, còn thời gian, em nên tự mình làm một công trình về tác giả mới. Anh sẽ giới thiệu cho em một vài tác giả để em lựa chọn. Nàng cúi đầu ngẫm nghĩ rồi ngước lên: "Vâng...".

Chàng biên tập viên mừng húm, bắt đầu thao thao nói về những nhà văn đương đại đã có thành công trên văn đàn. Nhưng hỡi ôi, nhắc đến tác giả tác phẩm nào nàng cũng ngồi ngây như người Việt Nam nghe tiếng...Braxin! Đừng nói đến các tác giả trẻ, ngay cả các "ông to bà lớn" như Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Thiều, Tạ Duy Anh, Y Ban...nàng cũng chưa bao giờ...nghe nói!

Khi tiễn nàng về rồi, chàng biên tập viên mới ngửa cổ lên trời gào lên một câu thống thiết: "Sao lại có thứ cô giáo dạy văn mà không bao giờ đọc sách hở giời!".

(Còn tiếp)

Chọn người

Chọn người

Truyện ngắn ngắn . NGUYỄN THẾ HÙNG

        Ông Trí được điều về nhận công tác ở đơn vị mới, đơn vị đóng ngay giữa thành phố lại chọn đúng thời điểm đơn vi đang có đợt giảm biên chế. Có nghĩa là ông được phép giải quyết chính sách, cho họ " tự đi liên hệ công tác". Tất nhiên là đối với những đối tượng không còn phù hợp, bất kể ai, cương vị công tác nào.
          Những ngày đầu về đơn vị mới, mọi công việc ông cứ điều hành theo người tiền nhiệm, chưa có sự thay đổi, chưa đả động gì đến chuyện giảm biên chế. Sáng sáng vẫn làm việc bình thường, chiều chiều ra trường bắn tập bắn AK. Ông nổi tiếng là người bắn giỏi, không ít lần các đồng nghiệp đi theo đều xuýt xoa khi người báo bia báo cả ba viên đều trúng vòng mười. Đến tuần thứ hai kể từ ngày về nhận nhiệm vụ, cứ mỗi chiều đi bắn ông lại rủ thêm một người trong ban đi cùng, tiện thể nhờ họ báo bia luôn. Có nhiều bữa đi bắn về ông vui lắm vì cả chục loạt đều trúng vòng mười. ( Đó là người báo bia báo vậy). Nhưng cũng có nhiều buổi đi bắn về, mặt ông Trí hầm hầm trông đến sợ. Bữa đó mọi người đều biết là ông không bắn viên nào trúng bia. Cứ thế, lần lượt mọi người trong ban đều đực ít nhất một lần báo bia cho ông.

          Rồi cũng đến ngày họp bàn giảm biên chế hay thuyên chuyển đơn vị. Ai cũng hồi hộp chờ đợi trong lo lắng. Chỉ có những người báo bia nhằm ngày ông Trí vui vẻ là yên tâm. Họ nghĩ: Mình đã làm vui lòng sếp, chắc không bị giảm vào đợt này đâu. Tội nghiệp cho mấy thằng không biết đều, bắn giỏi như sếp chẳng lẽ cả chục loạt không viên nào vào bia? Giả sử không có cũng phải báo cho có, không trúng cũng phải báo cho trúng. Cần thiết thì rơm rớm nước mắt tỏ vẻ thán phục, cảm động thực lòng trước tài thiện xạ của sếp. Để sếp giận là đại ngu, phen này thì yên tâm một suất giảm biên chế...Cửa phòng họp đả mở. Cấp uỷ đã bàn xong. Những người báo bia nhằm ngày sếp Trí vui được mời vào phòng riêng. Họ hý hửng lắm. Vừa đi họ vừa nghĩ. Lớn nhỏ gì cũng là người, mà đã là người thì mấy ai thích chê. Sếp Trí cũng là người thôi mặc dù trí- lực của ông có hơn người chút ít. Đến các bậc vua chúa ngày xưa uy quyền nghiêng trời lệch đất, muốn gì được nấy, vậy mà vẫn thích khen, thích nịnh. Chính vì vậy xưa nay họ nhà nịnh vẫn sống được, không những sống được mà còn sống khoẻ, sinh sôi nảy nở, con đàn cháu đống nữa là đằng khác. Đừng dại dột mà nghe theo lời của một lão hủ nho nào đó. Hình như ông ta nói đại ý: Người chê ta đúng là thầy ta, người khen ta sai là kẻ thù của ta. Nghe theo có mà ăn cám! Nghe theo vậy thì chỉ có lên trời mà sống. Mà lên trời cũng khó sống, nghe nói Ngọc Hoàng cũng thích nịnh. Thế thì chỉ có một nước là chết nếu không biết nịnh! Ngon cứ đi chê thủ trưởng đi, bài học nhản tiền rồi đó, tiếc gì một lời khen thủ trưởng bắn giỏi, để đến bay giờ phải chịu cảnh đứt gánh giữa đường, phải tự đi liên hệ công tác mới...Cửa phòng thủ trưởng đả mở, không biết họ nhận được thông báo gì mà khi đi ra khỏi phòng mặt người nào người nấy không còn mấy hý hửng như khi đi vào, ai cũng cum cút như mèo bị cắt tai, bên nách mỗi người đều cắp theo một gói giấy báo vuông vuông. Thủ trưởng chu đáo gớm! Đã gọi lên gặp riêng còn cho quà!? Về phòng riêng, họ đóng cửa thật chặt và vội vã mở gói quà thủ trưởng ra và thảy đều té ngửa. Quà của thủ trưởng là những vỏ đạn AK mao tử ( Đạn tập không có đầu đạn). Trong thời gian cuối sếp toàn bắn đạn không có đầu đạn! Hoá ra vừa qua là thời gian chọn người. Khi thấy bia không có lổ thủng họ cũng đã phân vân, nhưng cứ nghĩ...Ai ngờ! Không ai bảo ai, họ đề gói những gói đạn mao tử lại cẩn thận, cất vào tủ rồi thẹn thùa chào mọi người để đi liên hệ công tác mới.

                                                                                                   T.H

Lập đông

đỗ tiến thụy

Lập đông

Một căn gác trọ chứa đầy hoang rêu

Một chậu cây côi héo trong gió chiều

Một chiếc điện thoại câm hoài tối tối

Một bình rượu lạnh khô đi rất vội

Vui vì vẫn sống qua bao mùa đông

Thẹn mình chưa xứng mặt làm đàn ông

Yêu lứa bạn bè văn chương lận đận

Ghét phút huênh hoang bốc đồng cáu giận

Muốn những buổi sáng lảnh lói tiếng hót

Thèm buông hồn trong chiều thu sương bay

Giấc mơ núi đồi ngập trong hương cỏ

Cánh hoa chấp chới bên dòng thác vỗ

Mỗi mùa đông đến giấc mơ càng xa

Mỗi sáng mở mắt nghe mình đang già

Mỗi một buổi chiều qua đi nằng nặng

Mỗi một canh khuya tàn trong im vắng

Nhưng rồi phải sống cho qua mùa đông...

24-10-2008

Rừng mã sa hoa đỏ

Rừng mã sa hoa đỏ

Truyện ngắn. NGUYỄN XUÂN THUỶ

Sìn bước những bước xiêu vẹo, hai chân đi như vẽ lên mặt đất, đầu chúi về ngược dốc. Cả cái Bản Hồ này ai mà chả chúi đầu về phía trước. Ông bà tổ tiên, người già cho đến trẻ con đều thế. Không chúi thì đố mà bước được nhé, đố mà leo được nhé...

Sìn đang vào Tả Van rồi. Cái chân vẽ hoa lên mặt đường đưa Sìn rời xa Bản Hồ. Đang xa dần, xa dần... Xa dần Bản Hồ cũng có nghĩa là gần lại với Tả Van. Tả Van ở trên khoanh thứ chín kia, nơi khoảng sương u u mê mê kia. Bước chân vào cõi sương ấy là thôi không thấy gì nữa, tất cả chỉ là một thứ ảo mờ... Nhưng Sìn sẽ không lên đến Tả Van, Sìn chỉ đi qua đó thôi. Sìn đến thị trấn. Sìn đi tìm Seo Ly.

Sìn mở nút nậm hớp một ngụm rượu. Nậm rượu trên tay Sìn là thứ rượu cất từ hạt mã sa. Hạt mã sa ấy chỉ riêng Sìn có thôi. Rượu mã sa làm cái mắt Sìn nhảy nhót. Nhưng Sìn vẫn thấy rõ Bản Hồ với những nếp nhà sàn bé bé. Chỗ có cây sa mộc kia là nhà lão Chảnh. Cái nhà có cái chuồng lợn bên trái kia là nhà A Mộc. Và đằng sau nhà A Mộc chính là nhà Sìn, to và cao hơn gấp mấy lần nhà khác.

Bản Hồ của Sìn nằm dưới lòng thung, không khí trong suốt, mát lành như con suối. Con suối A Qua có thể nhìn thấy từng nét vân viên đá cuội, từng cái quẫy đuôi của con cá trầm hương. Con suối ấy cho điện thắp sáng. Sìn đã làm cho cả bản Bản Hồ có cái ánh sáng thay cho cái đèn dầu bằng chính con suối ấy. Cũng nhờ con suối ấy, Sìn quen được Seo Ly.

Seo Ly dẫn khách Tây thăm suối A Qua rồi lại bì bạch ngược lên thác Lao Chải. Mặt chạm mặt mấy lần, nhưng không hỏi. Sìn ngơ ngẩn nhìn theo cái dáng đi của Seo Ly uốn lượn theo nếp váy thổ cẩm súng sính mà thấy chóng mặt, thấy chân tay bủn nhủn. Thế rồi tuần nào mà Seo Ly không xuống thì Sìn thấy cồn cào trong dạ. Cồn cào vậy thôi, chứ Sìn biết người Tày chẳng thể lấy người Mông, và người Mông cũng chẳng lấy người Tày. Bao đời nay không hề có chuyện đó.

Một lần Seo Ly dẫn thằng Nick lên thăm thác Lao Chải. Thằng Nick không biết nông sâu, cứ đòi mò vào tận chân thác nước. Nó không biết rằng con nước từ đỉnh Cao Liên đổ xuống ầm ầm đã tạo nên một cuộn xoáy tút hút. Nick hăm hở bơi vào liền bị hút tõm xuống đấy. Seo Ly hét rất to nhưng thác Bản Hồ hét còn to hơn. Khi Seo Ly hốt hoảng chạy ra, hai tay giơ lên khoảng không chơi vơi cầu cứu, Sìn đã hiểu ngay. Sìn lao ào xuống suối, luồn mình lặn sang bên kia động đá kéo được thằng Nick như một con trâu cày ra. Từ đó Seo Ly hay dẫn khách về nhà Sìn ở.

Tuần nào Seo Ly cũng xuống Bản Hồ, và tuần nào cũng đưa khách về nhà Sìn. Khách ở nhà to, sàn gỗ nâu bóng, chăn bông con công đỏ chói, gối hoa chuối rừng đỏ chói. Seo Ly nằm trong cái buồng con con ở sườn sau, Sìn nằm ở tầng dưới, ban đêm, giường Sìn kêu khọt khẹt, dầm tre trên đầu Sìn, nơi Seo Ly nằm cũng kêu khọt khẹt. Buổi sáng, đã mấy lần Sìn chạm mặt Seo Ly ở cầu thang, khi Sìn dậy sớm đi ra thủy điện, Seo Ly không hiểu sao cũng đã dậy, ngồi ngẩn ngơ bên bậc gỗ. Một sáng Sìn đã định đi, bắt gặp ánh mắt Seo Ly nên dừng lại hỏi nhỏ: "Ra suối với tôi không?". Seo Ly vội cụp ánh mắt xuống, không nói. Sìn đứng một lúc rồi cũng lững đững bước. Đi được chừng chục bước thì Seo Ly chạy với theo bảo: "Cho tao theo với!".

Hai người ra suối A Qua. Thăm thủy điện xong rồi thì ngồi xuống phiến đá chắn dòng nước. Seo Ly tháo sà cạp rửa chân, cái chân Seo Ly trắng, trắng quá. Bởi vì chân con gái Mông cuốn sà cạp từ nhỏ có để ánh nắng rọi vào bao giờ đâu. Tay Sìn mơn man dòng nước, rồi thì mơn man hai bàn chân Seo Ly kỳ nhè nhẹ. Seo Ly thấy run chân, run mãi lên trên. Từ bữa ấy, hễ có Seo Ly đi khách về Bản Hồ thì thế nào buổi sớm hai người cũng ra suối. Qua dăm bảy bận thì Seo Ly nhìn Sìn lạ lắm, ánh nhìn thăm thẳm, sâu như vực nước dưới thác Lao Chải và trong như nước suối A Qua. Ánh nhìn làm cho cái lồng ngực Sìn đã nhiều lần nhộn lên. Nhưng Sìn biết, nếu bảo cưới Seo Ly thì bố Sìn cũng chẳng cho đâu.

Tối hôm ấy ánh trăng sáng quá, sáng đến lay lắt, Sìn ngồi nhìn đàn cá trầm hương bơi lượn, nhìn những viên đá cuội trắng dưới đáy suối A Qua. Sìn vục tay nhặt một viên cuội trắng, cứ ngồi mân mê mãi bên phiến đá ngăn nước thủy điện, khi trở về thì ánh lửa trong bếp đã tắt, mọi người đã đi ngủ. Sìn về phòng nghe tiếng khọt khẹt của sàn tre phòng Seo Ly. Sìn rón rén thò tay chọc chọc lên những dầm tre trên đầu. Seo Ly giả đò ngủ mơ ú ớ nhưng cũng thò tay ra, thế rồi hai ngón tay gặp nhau, ngoắc vào nhau. Sìn kéo ngón tay cong như câu liêm giật giật. Một lát sau thì Seo Ly tụt xuống cầu thang. Ngực Sìn rộn lên, chân tay rổn rảng. Hai người dắt tay nhau nhẹ như con sóc luồn ra bờ suối. Sìn đỡ Seo Ly ngồi xuống phiến đá, phiến đá như chiếc gối bông dành cho khách trọ, khiến hai cơ thể như là nhún nhảy. Sìn nắm tay Seo Ly, Seo Ly cứ để như thế. Sìn ngồi sát vào Seo Ly, ánh trăng khiến bóng Sìn phủ lên người Seo Ly, hai cái bóng dồn thành một đổ trên mặt nước, nước chảy làm chiếc bóng chuyển động, rung rinh rung rinh. Rồi thì nước không chảy cái bóng cũng chuyển động rung rinh, bóng hai cái đầu cứ tách ra rồi nhập lại, xoắn xuýt trên mặt suối... Sìn lần nút áo Seo Ly, Seo Ly vẫn để yên như thế. Sìn lần xuống váy Seo Ly, Seo Ly đưa tay giữ tay Sìn. Sìn gỡ nhẹ tay Seo Ly, tay Seo Ly lơi dần... Đúng lúc đó thì một tiếng "bùm" rõ to khiến cả hai giật thót. Vật gì đó bị ném xuống suối như một nỗi tức giận tột độ, bọt nước bắn tung toé ướt cả mảng đùi trắng nhõn của Seo Ly. Bóng bố Sìn sừng sững trên bờ cao, một tay lăm lăm con dao quắm, tay kia là khúc cây rừng. Cả hai thảng thốt ngước nhìn. Người đàn ông lừng lững trước ánh trăng không nói không rằng, tay trái giơ cao đoạn cây rừng, tay phải vung dao chém phăng làm hai. Đoạn cây bị chém rời lao vù qua tai Sìn cắm phập xuống mặt nước. Sìn đứng dậy ngẩn ngơ như người mơ ngủ, rồi chợt rùng mình nhảy tùm xuống suối lặn một hơi dài. Người đàn ông lừng lững đảo bước về phía nhà sàn. Còn lại bóng Seo Ly chết lặng, đông cứng trên mặt suối. Đêm ấy Seo Ly không về nhà Sìn. Sìn quay lại suối tìm cũng không thấy, đi khắp Bản Hồ tìm cũng không thấy, sáng ra thì thấy Seo Ly đứng đợi khách ở đầu dốc. Lúc ấy bố Sìn đã dậy ngồi lừ lừ bên bếp lửa, Sìn nhìn thấy Seo Ly mà không dám gọi. Những lần sau Seo Ly vẫn về Bản Hồ nhưng không ở nhà Sìn nữa. Sìn đón đầu để gặp thì Seo Ly quay ngoắt đi, coi Sìn như như con hươu con nai. Vài bữa thì lại thấy Seo Ly dập dìu với thằng Nick. Thằng Nick mới trở lại Việt Nam, trở lại thị trấn phố núi.

Nhìn thằng Nick kéo Seo Ly dập dìu khắp Bản Hồ, lòng Sìn như dao cứa... Seo Ly thì thản nhiên như không.

Núi Cao Liên như cái lòng chảo. Người Mông ở trên vành chảo, người Tày thì ở mãi đáy chảo. Con gái Tả Van lớn lên cũng chỉ hướng về thị trấn. Thị trấn đông vui, có nhiều người lạ, có bán cái ô che đầu, cái gương soi mặt, có bán hộp sáp nẻ bôi môi, có nhiều thứ mà ở Tả Van không có. Những thứ đó trước đây Seo Ly thích lắm, nhưng từ ngày đi khách thì không thích nữa, bởi Seo Ly đã có ba thỏi son môi, hai hộp phấn một trắng một hồng. Lúc đầu Seo Ly không biết đi khách. Nhưng rồi Sa Mỷ rủ... Nhà Sa Mỷ không có mẹ. Mẹ Sa Mỷ đã ăn lá ngón chết từ khi Sa Mỷ còn bé tí. Bố Sa Mỷ lại thích uống rượu nên Sa Mỷ đi thì đi, về thì về. Lúc đầu thì Sa Mỷ mặc váy thổ cẩm. Sau trời rét quá, Sa Mỷ khoác thêm cái áo gió ra bên ngoài, cái chân thay vì cuốn sà cạp là xỏ vào đôi ủng. Nhưng mà váy Mông xoè rộng vẫn có chỗ cho rét chui vào, thế là Sa Mỷ bỏ váy thổ cẩm mặc quần bò. Mặc quần bò ống bé tí, rét hết đường mà chui ngược lên, tha hồ mà ấm. Mặc quần bò thì bên trên không thể mặc áo thổ cẩm, thế là có lần Sa Mỷ mặc áo len bên trong, áo gió bên ngoài. Con gái Mông nhìn Sa Mỷ thì vừa thích được giống như Sa Mỷ nhưng cũng lại sợ giống như Sa Mỷ. Sau này Seo Ly thấy ban đêm Sa Mỷ còn thay ủng bằng pốt đi chơi với Thomas. Pốt cũng cao như ủng nhưng bó sát chân giống sà cạp hơn, cái đế của nó cũng không thấp và dẹt như ủng, nó làm cho Sa Mỷ cao hơn, gần với Thomas hơn. Thomas thích đi với Sa Mỷ vì Sa Mỷ biết uống nhiều rượu, lại biết hút cả thuốc. Con trai Mông không ai nghĩ đến chuyện bắt Sa Mỷ về làm vợ. Con trai Mông thích những cô gái cuốn sà cạp, mặc thổ cẩm và ít đi chợ thôi, giống như Seo Ly vậy. Vì thế Sa Mỷ chẳng lo gì bị bắt chồng. Còn Seo Ly và bọn con gái thì sợ lắm. Sợ là sợ bị bắt giống như mẹ Sa Mỷ ấy. Ngày trước mẹ Sa Mỷ thương bố Seo Ly, nhưng bố Seo Ly còn chưa dám bắt thì bố Sa Mỷ đã bắt trước rồi. Người Mông là thế, con trai Mông thích đứa con gái nào thì bắt đưa về nhà. Mình không thương mà cái bụng nó muốn thì nó vẫn cứ bắt, cái tay mình có bám vào cây rừng đến chảy máu, cái chân mình có bấm vào đá núi đến bật móng thì nó vẫn cứ khoẻ hơn, nó vẫn cứ lôi về nhà nó. Thế nên Seo Ly sợ. Bố Seo Ly cũng sợ. Sợ nên trông con gái kỹ lắm. Lẽ ra thì bố chả cho Seo Ly đi khách đâu, nhưng dạo ấy nhà không còn cái ăn, và người rủ lại là Sa Mỷ. Mà Sa Mỷ thì giống mẹ quá...

Đã có lần Sìn thấy Seo Ly khoác tay thằng Nick bước dập dìu qua đầu hồi nhà. Lòng Sìn đắng chát. Sìn lên nhà ngồi uống rượu... Nhưng rượu cũng đắng chát, Sìn vứt bát bỏ đi... Cái chân đưa Sìn ra suối, chỗ thuỷ điện, Sìn nhìn thấy Seo Ly cùng với Nick ở mạch nước nóng. Nick ngoắc tay ý chừng rủ Seo Ly cùng tắm, Seo Ly lắc đầu nhưng khi nhìn thấy Sìn thì ào theo Nick. Bên suối có hoa chuối đỏ, hơi nước nóng bay mịt mù. Seo Ly nắm tay Nick mắt nhìn về phía Sìn cười khanh khách, Sìn nghe muốn nổ cái bụng. Mạch nước nóng chảy từ phiến đá cao bằng hai đầu người thành hình vòng cung đổ xuống. Seo Ly lại rủ Nick chui qua làn nước ấm vào bên trong. Bên trong là một khoảng trống được che bởi bức rèm nước bắt nắng như thuỷ tinh óng ả biến cái động thành hoa nước. Nick hét thi với tiếng nước chảy man dại. Seo Ly cũng hét. Hét... Hét...Sìn không thể chịu nổi nữa. Sìn chạy lên đỉnh dốc đấm tay vào đá núi, những ngón tay Sìn tóe máu. Sìn ngồi bên phiến đá có bụi mã sa đỏ đưa tay liếm, máu đắng chát, bầm đỏ như màu hoa mã sa. Sìn vươn tay vặt bông mã sa nhấp nháp, thấy tê tê, ngòn ngọt... Sìn cứ giơ nắm bông mã sa trước mặt nhìn mãi, nhìn mãi... Loài cây dại của rừng già Cao Liên có gì đó rất lạ. Và Sìn cứ nhìn mãi bông mã sa màu máu.

Rất lâu sau mới thấy Seo Ly cùng thằng Nick ngược dốc. Seo Ly đứng lại nhìn Sìn rồi lại đi tiếp. Sìn đứng phắt dậy chạy tới kéo tay Seo Ly: "Đứng lại tôi nhờ một tí đi!". "Gì vậy Sìn?", Seo Ly hỏi, miệng nhếch cười. Sìn ngần ngại nhìn Nick. Nick quay gót bỏ đi. Sìn nhìn cái mặt thằng Nick, cái dáng đi của thằng Nick thì thấy rõ nó không yêu thương gì Seo Ly rồi. Seo Ly bảo phải đi, sợ thằng Nick đợi. Nói rồi Seo Ly bước vội lên dốc, hai chân cứ cách xa nhau ra. Sìn bực lắm nhưng lại nghĩ, chắc Seo Ly không thích thằng Nick đâu. Seo Ly chỉ trêu tức Sìn thôi. Sìn không được buồn. Sìn phải làm một cái gì đó cho Seo Ly biết cái lòng mình chứ!

Hôm sau Sìn xách dao lên khoanh dốc thứ năm phát cây rừng. Cây rừng khô, Sìn khoanh vùng, mồi lửa. Lửa cháy xong thì Sìn vác mai lên vạt rừng đào gốc chốc rễ cây dại. Bàn tay Sìn phồng rộp, cây mai sáng quắc lên. Sìn vào rừng đốn cây tre cây luồng về san nền dựng lên một cái chòi con bên vạt rừng vừa vỡ. Sìn đi tìm những hạt mã sa về gieo.

Seo Ly đi, một tháng không thấy, hai tháng không thấy... Những cây mã sa lớn dần. Mùa hoa nở, vạt rừng bỗng trở nên khác lạ, tất cả bao trùm một màu đỏ tía đến ma mị. Dân Bản Hồ đi chợ đồn đại về một loài cây lạ không biết người ta trồng nó để dùng vào việc gì. Khách Tây qua lại dừng chân xin chụp ảnh. Đội quân đi khách đòi ngủ lại căn chòi qua đêm nhưng Sìn không cho. Khu vườn này Sìn chỉ dành cho Seo Ly thôi. Thế mà Seo Ly thì vẫn bặt tăm, không một lần về qua vạt rừng mã sa.

Chả mấy chốc đã đến mùa hoa tàn, mã sa tụ quả, quả già tụ hạt. Sìn gom những quả mã sa giũ ra hàng đống hạt, đựng kín trong ba bồ nhỏ trong chòi. Sìn đã có cả một vạt rừng với những cụm hoa mã sa màu đỏ tía, mạnh mẽ, bung súc. Sìn nhìn những bông hoa mã sa nghệt mặt cười. Phải rồi, Sìn phải lấy Seo Ly thôi. Lấy Seo Ly, người Mông không cho ở Tả Van, người Tày cũng không cho ở Bản Hồ thì Sìn sẽ làm nhà chỗ này, bên rừng mã sa này. Chỗ này nhìn lên là Tả Van, nhìn xuống là Bản Hồ. Nhà Sìn ở đây. Sau này có trẻ con, chúng nó cũng ở đây. Rồi sau này nữa trẻ con nhà Sìn sẽ lại lấy vợ lấy chồng, con trai có thể lên Tả Van tìm vợ vì mẹ nó là người Mông, con gái có thể xuống lấy chồng Bản Hồ, vì bố nó là người Tày. Và chúng nó lại có trẻ con nữa. Trẻ con nữa lớn lên cũng sẽ ở quanh đấy. Thế rồi cái chỗ đất mà Sìn và Seo Ly dựng nhà ấy sẽ dần dần lớn lên thành bản. Cái bản ấy sẽ to dần lên. Bản người Mông và bản người Tày cũng to dần lên, và con đường nối giữa bản người Mông và người Tày sẽ ngắn lại. Đến một lúc nào đó đầu của bản này nối với đuôi của bản kia, thế là tất cả sẽ thành một bản lớn. Sìn nghĩ thế và nhìn những bông mã sa nghệt mặt ra cười. Sìn thấy vui lắm.

Sìn đong dăm đấu hạt mã sa đem ủ men cất rượu. Rượu mã sa có cái hăng của con nước rừng già Cao Liên, có vị thơm của cỏ non mùa xuân dưới lòng thung, có vị ngọt dịu dàng nơi cổ họng, có vị tê gài gại nơi đầu lưỡi. Sìn mang hạt mã sa tách vỏ đem hầm. Cháo mã sa thơm như cá trầm hương dưới suối A Qua và ngọt như lõi ngô tươi trên hốc đá. Đêm đêm, Sìn ngồi bên bếp lửa trong chòi hoang uống rượu mã sa, lòng thầm gọi, Seo Ly, Seo Ly ơi... Có đêm, trong men rượu, Sìn thấy mình và Seo Ly lướt trên những bụi mã sa. Seo Ly mặc bộ váy áo của con gái Mông sặc sỡ thơm mùi thổ cẩm, đầu đội khăn, cổ đeo vòng bạc kêu leng keng theo mỗi bước chân. Sìn mặc bộ đồ của con trai Tày màu chàm, đầu đội mũ nồi, chân đeo giày mới. Hai người cũng lướt trên triền núi, là là trên khu vườn mã sa đỏ tía. Đi chán trong rừng mã sa, mỏi cái chân thì hai người ngồi nghỉ bên phiến đá. Sìn ngắt bông mã sa gài lên ngực áo Seo Ly, Seo Ly đưa tay giữ nguyên tay Sìn trên ngực mình... Sìn lâng lâng, lâng lâng trong men lá...

Nhưng rồi Sìn đã phải rất buồn. Đám đi khách người Mông đi qua bảo, Nick đã đem Seo Ly về xuôi rồi, còn lâu mới về. Sìn hộc lên, chạy như điên trên vạt rừng mã sa. Sìn châm lửa đốt, rừng mã sa cháy rần rần, những thân cây mã sa tươi bén lửa nổ bem bép... Sìn ngồi bên vạt rừng chỉ còn lại những thân cây đen nhẻm, trơ trụi.

Sìn buồn nhưng vẫn chưa tin Seo Ly đã theo Nick về xuôi. Chúng nó cứ nói vậy để làm khổ Sìn thôi, và Sìn cứ hết say rồi tỉnh, hết tin lại ngờ. Đùng một cái, thằng Thomas bảo sẽ cưới Sa Mỷ. Thomas bảo nếu Sa Mỷ lấy Thomas thì bố Sa Mỷ sẽ có rượu uống đến lúc chết. Cả thị trấn đồn ầm lên như thể đỉnh Phanxipang không còn nữa. Cả Bản Hồ cũng đồn ầm lên cái tin Sa Mỷ sắp lấy chồng Tây. Cả tuần ấy Sa Mỷ không đi khách nữa mà ở nhà dệt cho Thomas bộ thổ cẩm dài gấp đôi bộ của con trai Mông để mặc trong lễ cưới. Trong khi đó thì Thomas bay về đón bố mẹ sang lo cưới hỏi. Tin ấy nó làm chấn động cái đầu của Sìn. Đám cưới của Sa Mỷ và Thomas, Sìn đã đến dự. Đến để uống rượu thì ít, mà để nghe tin về Seo Ly thì nhiều. Bố Sa Mỷ say mèm. Sa Mỷ cũng líu lưỡi mềm môi. Thomas cũng lập bập hàm răng, chân xoắn quẩy khóc cười man dại. Thomas đưa tay quyệt nước mắt, rồi quyệt rượu ngô vương trên mũi, màu chàm từ quần áo loang lổ khắp mặt nhìn ngồ ngộ, giống như trẻ con Mông ham chơi ngày tết quyệt tay quần áo bôi bẩn má hồng. Đám cưới xong, Thomas đưa Sa Mỷ về khách sạn trên thị trấn. Trước khi đi, Sa Mỷ kéo Sìn lại một góc nói thầm... Rừng Cao Liên như sập xuống. Sìn chạy về khoanh núi thứ năm đá tung bồ hạt mã sa, xoè diêm châm bùi nhùi đốt nốt căn chòi. Căn chòi bén lửa cháy đùng đùng, tre luồng nổ đôm đốp...

* *

Đã hai ngày Sìn lang thang trong thị trấn. Rựợu cất bằng hạt mã sa giúp Sìn đi tìm Seo Ly không biết mệt. Ngày thứ ba thì Sìn thấy Seo Ly run bần bật phía sau nhà thờ đá với một chiếc áo mưa mỏng tang trên người. Seo Ly choàng dậy toan chạy, nhưng Sìn đã kịp giữ lại:

- Seo Ly! Seo Ly!

- Mày về đi Sìn à.

- Seo Ly! Về đi...

- Tao không về đâu, tao cũng không lấy được mày nữa đâu.

- Sao thế Seo Ly! Vẫn lấy được mà...

- Cái bụng tao có trẻ con rồi. Tao không về Tả Van được.. Tao cũng không về Bản Hồ đâu.

- Không. Về nhà của Sìn mà...

Tay Seo Ly dần mềm lại trong tay Sìn, thân thể lạnh cóng qua làn áo mưa run lên. Hai dáng người liêu xiêu trong sương núi xuôi dốc hướng về phía Tả Van. Seo Ly khệ nệ từng bước bên Sìn cố ghìm chân cho chậm lại.

Sìn dẫn Seo Ly về đến khoanh núi thứ năm vào lúc nửa khuya. Ánh điện dưới Bản Hồ đã chìm vào màn đen. Sìn gạt tro tàn trên nền chòi cũ dọn chỗ. Lạ thay, hai bồ hạt mã sa còn lại không hề bị cháy. Hai người ôm nhau ngủ, hơi than vẫn còn ấm nóng. Cây mai còn, dao rựa còn. Hôm sau Sìn vào rừng chặt cây dựng lên một căn chòi mới. Ban đêm, dưới ánh đèn, Seo Ly ngồi đập hạt mã sa và thổi vỏ. Sìn bắc nồi. Hương cháo thơm nồng lan toả, căn chòi trở nên ấm áp. Sìn ôm Seo Ly, vướng cái bụng to nên hai người không gần lại nhau được. Sìn đổi cách, vòng tay từ phía sau. Seo Ly thu mình ôm lấy cái bụng to. Sìn cũng co mình ôm Seo Ly. Sìn cầm mép váy Seo Ly vén ngược. Cái bụng đã to quá rồi. Chắc chỉ nay mai thôi là Seo Ly sẽ trở dạ. Kéo váy xuống cho Seo Ly, Sìn lại ngồi uống rượu mã sa bên bếp lửa. Trong góc, Seo Ly ngồi gục mặt giữa hai gối, hai gối không thể khép kín nên thành gục mặt xuống khoảng không tăm tối, sâu hoăm hoắm. Sìn uống một bát, rồi một bát... Ánh lửa nhảy nhót trong mắt. Mùi cháo mã sa ngầy ngậy. Một bát... Một bát... Ánh lửa nhảy nhót trong đầu. Phải rồi, Sìn sẽ đi tìm thằng Nick. Sìn sẽ hỏi nó xem mày có dám cưới Seo Ly không? Tại sao mày lại bỏ Seo Ly?... Sìn sẽ đi... Sẽ đi... Nếu nó bảo cưới thì sẽ lôi cổ nó về căn chòi này để Seo Ly lựa chọn. Không, chắc chắn là không, vì nếu muốn cưới nó đã không để Seo Ly thế này. Thế thì phải hỏi tội, hỏi tội thằng Nick trước khi Sìn cưới Seo Ly. Thằng Nick chắc hẳn ở trên thị trấn, phải rồi, Sìn sẽ lên thị trấn, sau đó Sìn sẽ mua một số thứ cho việc sinh nở của Seo Ly, một ít vải, một ít khăn, một chiếc chậu và một chiếc can đựng nước. Phải rồi... Sìn đứng lên, tay ôm nậm rượu lách xuống căn chòi, nghĩ thế nào lại quay lên xách theo cây mai. Ngoài trời bảng lảng, những thân mã sa bị đốt tươi khoác bộ mã đen thui nay đã tuột vỏ nhe bộ xương trắng ởn, se sắt trong mây mù...

Sìn đi như chạy trên những khoanh núi. Mây mù từ trên cao lao sầm sập xuống táp thẳng vào mặt Sìn. Mặc. Sìn muốn đi thật nhanh, thật nhanh để gặp thằng Nick. Đến thị trấn, có người bảo nhìn thấy thằng Nick đi vào rừng rồi. Sìn theo hướng tay chỉ đi tiếp. Sìn đã tìm ở tất cả những chỗ những người khách Tây thường tới, nhưng không thấy Nick. Khi chân đã mỏi, Sìn định quay về. Thôi, thằng Nick đã đi thì kệ nó. Sìn không cần tìm nữa. Sìn mua vội mấy thứ rồi vội vã quay xuôi. Sìn phải về thôi. Về với Seo Ly. Nghĩ thế Sìn thấy lòng vui lắm.

Nhưng rồi cái chân Sìn đã phải dừng lại ngang đường. Có tiếng động gì lạ quá! Như tiếng vật nhau? Không phải tiếng vật nhau. Ô kìa! Có phải thằng Nick không?! Mắt Sìn hoa lên... Thằng Nick đang vật lộn với một đứa con gái thổ cẩm trong căn chòi hoang của người Mông bên đường, tấm thân lông lá oằn oại. Sìn sấn tới. Thằng Nick giật mình bỏ dở việc đang làm, ngoái xuống từ bụi dã quỳ. Mất một lúc, Sìn đứng chôn chân như cây rừng. Đứa con gái Mông luống cuống thu váy áo chạy mất hút. Đến khi thằng Nick lồm cồm bò dậy vớ cái quần tròng vào chân thì bỗng nhiên Sìn xông tới giật cái quần thằng Nick đang mặc. Thằng Nick đang chân co chân duỗi nên ngã nhào xuống cỏ. Sìn chạy lại giật phăng cây mai lao đánh phực một nhát. Thằng Nick co rúm người lại, run như cầy sấy. Cây mai của Sìn lao tọt qua háng nó, ăn ngọt xuống đất ở khoảng không giữa hai đùi có cái quần án ngữ ngang kheo làm thằng Nick không chảy máu nhưng cũng không mặc được quần, không đứng lên được. Sìn bỗng bật cười sằng sặc. Sìn cúi xuống túm bộ râu hoe vàng trên cằm Nick kéo mặt nó ngửa lên. Sìn cầm nậm rượu mã sa đổ vào miệng thằng Nick làm nó ho sặc sụa. Thế là Sìn móc ngay cái diêm xoè lửa. Chòm râu ngô hoe vàng bị tẩm rượu bắt lửa cháy bùng lên. Cái miệng lửa hoảng hốt, ú ớ. Sìn đứng lên và bỗng phát hiện ra chỗ cái háng thằng Nick đang cố khép lại cũng là một chùm râu ngô hoe vàng. Sìn cầm nậm rượu còn chút ít đứng tưới từ trên cao. Thằng Nick chợt hiểu, nó lồng lên túm lấy chân Sìn mà cắn. Sìn co chân còn lại đạp vào giữa mặt nó, trong khi tay xoè diêm. Bụi râu ngô bắt rượu mã sa bùng cháy, lép bép. Thằng Nick lăn lộn, cây mai bị lung lay rồi đổ oạch xuống. Thằng Nick điên cuồng vơ những lá, những bông dã quỳ nhai nhổ nháo rồi áp vội vào chỗ có cái đi tè. Rồi nó co cẳng chạy. Sìn đứng đứng ngẩn, rồi như chợt tỉnh chộp lấy cây mai giơ cao nhằm cái lưng to bè của thằng Nick. Nhưng rồi tay Sìn từ từ hạ xuống...

Chạy. Sìn chạy như thể chỉ muốn lướt xuống từng khoanh núi. Giá không vướng mấy thứ trên tay thì Sìn lăn thẳng từ trên cao xuống như một hòn đá chắc sẽ nhanh về tới nhà hơn. Hôm nay trời thật lạ. Mây mù từ phía Tả Van tràn xuống dễ đến tận khoanh thứ năm. Trời lạnh tê tái. Cá trầm hương dưới suối A Qua đang bơi chết cứng đơ. Những bọt nước thác Lao Chải tung lên đọng thành băng giá. Tai Sìn nghe tiếng thở ù ù.

Khoanh thứ năm... Rừng mã sa...căn chòi nhỏ... Seo Ly.. Sắp tới rồi... Sìn chạy. Không, Sìn bơi trong mây, mù mịt và lạnh cóng, bồng bềnh, bồng bềnh... Sắp tới rồi...Mù dày đặc quá, Sìn không thể nhận ra đâu là khu rừng có những xương cây mã sa, đâu là đoạn đường có căn chòi nhỏ. Chạy... chạy... Đoạn này đã ít mù hơn, nhìn được đôi chút. À, sắp tới rồi, Sìn đi chậm lại. Đây rồi, rừng mã sa với những xương cây trắng. Thật kỳ lạ, khu vườn nằm ở khoảng giữa mây mù và trời trong, dưới kia là Bản Hồ của Sìn, những nếp nhà sàn, cây sa mộc, đôi làn khói bếp... Thoáng chút tần ngần khi ánh mắt nhìn xuống thung lũng, Sìn xoay lưng táp vào sườn núi rẽ vào lối lên nhà mình. Mấy thứ đồ mang theo làm cho bước chân vướng víu. Sìn xốc lại chúng trên tay chuẩn bị trèo. Người Sìn run lên, tay túm những thứ lủng củng đi từng bước nặng nhọc. Chưa tới chòi miệng Sìn đã gọi, Seo Ly, Seo Ly ơi... Nhưng lạ quá, không nghe tiếng trả lời. Seo Ly! Seo Ly! Sìn gọi to hơn. Vẫn không có tiếng trả lời. Sìn ào vào giật phăng cánh cửa liếp ra. Và Sìn chết lặng. Trong chòi, Seo Ly nằm cứng đơ. Dưới váy Seo Ly là sợi dây rốn lòng thòng nối với một đứa bé tóc vàng, bết máu đỏ bầm. Sìn nhào tới ôm lấy Seo Ly lay lắc gào lên: Seo Ly! Seo Ly! Tôi đã về đây rồi! Tôi đã về đây rồi! Nhưng Seo Ly đã lạnh cóng. Bỗng Sìn giật bắn mình bởi đứa bé bất ngờ e lên, nhỏ như tiếng con chuột kêu. Sìn căng mắt nhìn. Đứa bé đang hi hóp thở. Hơi thở mỏng như sương...

* *

Trên đường từ Bản Hồ đi lên Tả Van bây giờ, ở khoanh núi thứ năm, nơi sương núi bảng lảng bao bọc, người ta vẫn thấy một người đàn ông Tày và một thằng bé tóc vàng hoe sống trong căn nhà nhỏ giữa rừng hoa mã sa đỏ tía. Khách du lịch vẫn thường ghé đây uống rượu cất từ hạt mã sa. Bên bếp lửa mùa đông, nồi cháo mã sa sôi lúc búc mơ hồ. Người đàn ông chủ nhà ôm nậm rượu, mắt nhắm nghiền, cất giọng xa xăm. Câu chuyện về rừng mã sa được ông kể đi kể lại đến trăm lần...

Hà Nội tháng 8- 2008

N.X.T

Các nhà văn thích được gọi bằng gì?

Các nhà văn

thích được gọi bằng gì?

Cua-@

______

Nhà văn đầu tiên bằng xương bằng thịt mà Cua được tiếp kiến là Đỗ Văn Nhâm. Hồi ấy cách đây đúng chục năm. Lúc ấy Đỗ Văn Nhâm đã mang quân hàm đại tá, giữ chức Trưởng phòng một cơ quan trong Bộ Tư lệnh Quân đoàn 3 lừng lẫy, còn Cua mới là một trung uý phọt phẹt, được mỗi cái trẻ (trẻ hơn bây giờ nhiều!).
Nếu cứ theo quân pháp thì muôn đời Cua cũng chả mơ được một lần nói chuyện cùng Đỗ Văn Nhâm. Nghề văn kì lạ, nó xoá tan được cái khoảng cách vô hình thăm thẳm ấy. Số là sau khi đọc xong một cái truyện ngắn của Cua in trên báo Văn nghệ Trẻ, ông đại tá Trưởng phòng vốn là một nhà văn nổi tiếng với những truyện ngắn viết về chiến tranh bốc ngay máy quân sự điện xuống Sư đoàn 10 nơi Cua công tác ban một cái lệnh bất thường giữa đêm khuya: Cho ngay thằng ĐTT lên gặp tôi vào ngày mai! "Tuyệt đối chấp hành mệnh lệnh cấp trên...", sáng sau Cua tôi nai nịt gọn gàng, quân dung tươi tỉnh một mình lái chiếc xe tải hiệu Gát-53 mới coóng phi 50 cây số lên gặp quan to. Mặc dù các ông thủ trưởng sư đoàn của Cua nói rằng không biết trên lệnh đồng chí lên làm gì, nhưng Cua thì đoán chắc ông Nhâm gọi lên vì chuyện văn chương. Thế nên trong lòng Cua rất đỗi mừng thầm.

Đường vào Bộ Tư lệnh qua 3 lần cổng gác. Đến mỗi cổng Cua đều phải trình giấy để vệ binh điện vào xin ý kiến "sếp Nhâm", được sếp đồng ý thì cái barie mới từ từ nhấc lên. Khung cảnh Bộ Tư lệnh Quân đoàn chủ lực có không khí thâm nghiêm kín cổng cao tường. Toàn sĩ quan tướng tá đi đứng nói năng oai vệ. Khi vào đến cơ quan của ông đại tá Trưởng phòng, Cua tôi gặp một trung tá đeo băng đỏ trực ban nội vụ tên là Trần Văn Hà. Ông này hất hàm hỏi: Đi đâu? Cua bảo vào gặp Đỗ Văn Nhâm. Ông trung tá trợn tròn mắt ngạc nhiên: Nhâm nào? Nhâm Trưởng phòng á? Cậu có nhầm không đấy? Cua bảo: Tôi không biết ông ấy làm chức gì. Chỉ biết ông ấy là Đỗ Văn Nhâm. Tôi được lệnh lên gặp ông ấy. Nếu các anh không cho gặp thì tôi về. Cua quay ra xe, đề cái khẹc, định vào số vút đi. Nhưng ông trung tá kia đã vội kêu to: Đợi một tí! Thì đợi. Trung tá Trần Văn Hà sải những bước gấp gáp chạy vào nhà. Loáng sau ông ra, thái độ thay đổi hẳn: Anh Nhâm mời chú vào! Cua trong bụng mừng rơn, nhưng cũng hơi ngài ngại, bước theo.

Đại tá Đỗ Văn Nhâm năm đó 50 tuổi. Ông đang ngồi trước bàn làm việc đọc một công văn gì đó. Đôi kính lão gọng đen, mắt kính sáng lấp lánh. Khuôn mặt ưu tư, vóc gầy, dáng mảnh, thật không tương thích với quân hàm và chức vụ. Từ con người ông toát ra một dáng vẻ nho nhã, thanh cao khiến Cua kính trọng ngay. Ông bỏ việc đó, bắt tay Cua, tự tay pha trà, rót nước khiến mấy sĩ quan cấp tá cùng phòng vừa ngạc nhiên vừa khó chịu. Cua đọc được trong ánh mắt họ những câu hằn học: Thằng trung uý chíp hôi này là cái thá gì mà được Trưởng phòng trọng đãi? Đỗ Văn Nhâm hình như cũng biết họ nghĩ thế, nhưng ông không thèm để ý, cứ hỏi han ríu rít tít mù. Chưa hết, ông còn lệnh cho trung tá Trần Văn Hà đi chợ mua gà về làm cơm khách. Chu cha! Đời Cua từ bé đến lớn đây là lần đầu tiên thấy mình quan trọng đến...phát ngượng! Tình cảm của ông đại tá khiến cho Cua có cảm giác được sống trong gia đình. Thế nên Cua mới xưng hô theo lối gia đình tính. Tức là...gọi chú xưng cháu! Gọi thế là đúng rồi. Ông ấy đáng tuổi cha chú mình. Thế nhưng mới nghe tiếng "chú" buột ra, mặt ông đại tá nghe chừng...kém tươi! Cua chột dạ. Chết, hay là ông này "bôn sệt", muốn xưng hô theo điều lệnh? Cua bèn gọi thủ trưởng xưng tôi. Mặt Đỗ Văn Nhâm càng tỏ ra...quân lệnh! Đang là một người được quan to "sủng ái" Cua tôi bị "thất sủng" ê chề. Chuyện trò gượng gạo. Khi Cua về, ông đại tá ơ hờ bắt tay rất lỏng, nói một câu nhạt thếch: Cậu uống hơi nhiều, nhớ lái xe cẩn thận!

Mãi một năm sau, khi đã cùng là trại viên của một trại viết ở Nha Trang, Cua vẫn chưa lấy lại được cảm tình của Đỗ tiên sinh. Ông đại tá áp dụng điều lệnh nhà binh, bắt Cua ở cùng phòng, thực hiện chế độ đọc viết như trại...cải tạo. Nhà văn Vũ Hồng (Bến Tre), nhà văn Huỳnh Thạch Thảo (Phú Yên) thấy Cua bị đày đoạ thế thì xót xa gạ gẫm: Ông ở với lão già khó tính ấy làm gì. Xin sang ở với bọn tôi cho nó trẻ trung. Thấy có lí, Cua cũng định chuồn. Nhưng rồi lại nghĩ, chỉ vì ông ấy lầm lì với mình mà bỏ đi chả hoá ra người bạc nghĩa lắm ru?

Một buổi sáng, Cua vừa viết xong một cái truyện, kính cẩn cầm hai tay dâng trước mặt tiên sinh: Cháu nhờ...chú...nhờ...thủ trưởng đọc xem thế nào... Đỗ Văn Nhâm kéo trễ cặp kính xuống mũi nhìn Cua một phát cháy mặt, rồi buông một câu lạnh tanh: Để đấy! Cua tự ái, suýt nữa thì lấy lại bản thảo. Nhưng Đỗ tiên sinh đã đổi ý, đưa tay đón lấy. Ối trời ơi! Thời gian ông đại tá đọc bản thảo mới dài làm sao. Cứ mỗi lúc cặp mày của ông nhíu lại là bụng Cua lo thon thót. Mấy chục phút căng thẳng trôi qua. Trán tiên sinh đã lấm tấm mồ hôi. Cặp mắt ngài đại tá hình như...ươn ướt? Rồi bất ngờ ông buông bản thảo reo lên: T ơi, anh chúc mừng em!

Nhà văn Đỗ Văn Nhâm

Một khối căng tức được xả hơi vỡ oà thành một niềm vui lan toả giữa hai thầy trò trong căn phòng vắng khiến cả ông đại tá và tên trung uý bất ngờ đổi tính. Cứ anh anh em em tự nhiên tự khi nào chẳng biết.

Về sau, khi đã thân tình, Cua mới tủm tỉm nhắc lại chuyện cũ: Bác có vẻ thích được gọi bằng anh, nhỉ? Đỗ Văn Nhâm hứ một cái rõ dài rồi quơ điếu cày làm một bi um khói. Xong ông mới thủng thẳng phán rằng: Nhà văn ông đ. nào chả thích được gọi bằng anh!

Năm 2000, lần đầu tiên Cua đến Toà soạn Văn nghệ Quân đội. Cua lượn xe đi đi lại lại mấy lần trước ngôi nhà thâm nghiêm như một mái chùa này mãi mới dám vào. Đón Cua là nhà thơ Nguyễn Hữu Quý. Ở Văn nghệ Quân đội có một qui định bất thành văn là khách của ai người ấy tiếp. Cua là khách của nhà văn Sương Nguyệt Minh, vì sau khi Cua in truyện ngắn đầu tiên ở VNQĐ thì ông nhà văn này đã viết cho Cua một lá thư rất tình cảm, dặn khi nào ra Hà Nội thì đến toà soạn chơi. Trong lúc chờ nhà văn Sương Nguyệt Minh đến, nhà thơ Nguyễn Hữu Quý pha trà mời Cua. Đang hỏi han mấy câu xã giao thì từ ngoài hành lang ló vào một khuôn mặt rất...ruộng đồng! Mái tóc rối mù như rơm. Hàm răng nhuộm khói thuốc nào đen nhức hạt na. Nụ cười thơ thới đúng kiểu một lão nông hiếu khách. Lê Lựu! Tác giả của tiểu thuyết Thời xa vắng nổi tiếng! Cua thầm reo lên trong bụng, nhưng miệng không biết ăn mắm ăn muối gì mà lại dại dột thốt lên một câu chào lễ phép: Cháu chào bác Lê Lựu ạ!

Nhà văn Lê Lựu

Khuôn mặt nông dân đang phởn phơ của Lê Lựu tức thì tối rầm. Ông quay ngoắt 180 độ bỏ đi không một lời từ giã. Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý thấy thế hấp tấp nhắc Cua: Em phải gọi bác...Lê Lựu là...anh!

Ra thế! "Nhà văn ông đ. nào chả thích gọi bằng anh", câu nói của Đỗ Văn Nhâm lại vụt trở về trong Cua bất giác.

Vừa lúc đó thì Lê Lựu quay lại. Ông ra tủ thư cầm về một xấp sách báo, đi ngang qua phòng khách mà mặt vẫn "nhìn đất... nhìn trời...nhìn thẳng". Cua lấy hết can đảm chào to hòng chuộc lỗi: Em chào anh Lê Lựu ạ!

Tức thì Lê Lựu dừng tắp như một chiếc xe công nông thắng gấp. Quay ngoắt 90 độ rẽ vào phòng khách. Giọng nói ám khói thuốc lào cất lên rổn rảng: A, chào cậu! Cậu là ĐTT hả? Ở Tây Nguyên mới ra hả? Ôi, quí hoá! Quí hoá! Đi, đi làm một chai đi!

Thế rồi Lê Lựu kéo chúng tôi sang quán số 5 Lý Nam Đế, đối diện toà soạn uống bia, chuyện như pháo tết.

Năm 2005, Cua đi dự Hội nghị những người viết văn trẻ lần thứ 7 ở Hội An. Hội nghị lần này có một nhân vật rất nổi tiếng là nhà thơ Dương Tường. Ông không là đại biểu chính thức, nhưng vì yêu quí những cây bút trẻ mà lặn lội vào chơi. Dù tuổi đã ngoài 70 nhưng nhà thơ Dương Tường vẫn được các nữ sĩ 8x anh anh em em ngọt sớt. Các cô lễ tân ở khách sạn Hoài Thành thấy thế thì ngạc nhiên lắm lắm. Nhân lúc nhà thơ Dương Tường đi ra, một cô mới hỏi Cua rằng: Nhà văn các anh lạ nhỉ. Chả có tôn ti trật tự gì cả. Cứ theo lễ nghĩa thì các cô kia phải gọi ông kia là...ông! Thế mà...

Nhà thơ Dương Tường

Cua chả biết trả lời thế nào. Họ thắc mắc cũng có lí của họ. Nhưng giá mà họ hiểu rằng, giới văn nghệ sĩ nói chung luôn có một niềm vui thơ ngộ về tuổi tác. Những lời xưng hô "hạ cấp" tuy không kéo lùi được tuổi già nhưng sẽ mang lại cảm giác tươi trẻ cho tâm hồn họ, cái rất cần cho những cảm hứng sáng tạo.

Ngẫm kĩ, tâm lí nhà văn trong việc xưng hô có một chút gì đó rất...trẻ con! Thực ra thì việc gọi bằng anh hay chú cũng chẳng phương hại gì lắm, nó chỉ thuần túy là một cách xưng hô mang tính xã hội. Tuy nhiên ở một vài trường hợp thì cũng hơi phiền. Như Cua chả hạn. Cua bị "cưỡng bức" gọi Đỗ Văn Nhâm là anh. Nhưng con trai của Đỗ văn Nhâm tuổi xít xoát Cua, lại cũng viết văn, nên cứ anh Cua mà gọi. Còn cô con gái xinh đẹp của Đỗ tiên sinh thì dứt khoát, chú là bạn của bố cháu, theo quan hệ bắc cầu thì cháu phải gọi chú là...chú, thế mới đau-sờ-cau! Mỗi lần Cua đến nhà Đỗ Văn Nhâm chơi là một lần mọi người xưng hô lộn tùng phèo lên cả...

14- 9 -2008